Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31), Antalya’nın Aksu ilçesindeki EXPO 2016 yerleşkesinde başladı. Zirvenin halka açık etkinlik ve buluşma alanı olarak tasarlanan Yeşil Bölge’de (Green Zone), iklim değişikliğinin tarım ve gıda güvenliği üzerindeki etkileri gündeme geldi. Antalya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü organizasyonuyla düzenlenen “Değişen İklimde Böcekler: Tarımsal Zararlılardan Doğa Temelli Çözümlere – Antalya Deneyimi” başlıklı oturumda, iklim krizinin böcek popülasyonları üzerindeki etkileri ve tarımsal üretimi bekleyen riskler değerlendirildi. Oturumda Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Nafiye Ünal, Bitki Koruma ve Entomoloji uzmanı Prof. Dr. İsmail Karaca ile Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (BATEM) Müdürü Dr. Abdullah Ünlü önemli açıklamalarda bulundu.
“İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ TARIMI DOĞRUDAN ETKİLİYOR”
Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Nafiye Ünal, iklim değişikliğinin bugünün ve geleceğin en önemli sorunlarından biri olduğunu belirterek, bu alandaki çalışmaların disiplinler arası yürütüldüğünü söyledi. Özellikle Antalya’da sürdürülebilir tarımın iklim değişikliğinden doğrudan etkilendiğini vurgulayan Ünal, üniversitede bu alandaki çalışmaların son dönemde arttığını ifade etti. Tarımda su kaynaklarının korunmasının öncelikli konulardan biri olduğuna dikkat çeken Ünal, topraksız tarım ve bitki ıslahı çalışmalarının yanı sıra susuz tarım uygulamalarının da öne çıktığını belirtti. Daha az su tüketen bitki türlerine yönelmenin ve su kullanımını azaltan sulama yöntemlerinin yaygınlaştırılmasının önemine değinen Ünal, yapay zekâ yönlendirmeli tarım uygulamaları üzerine de çalışmalar yürüttüklerini kaydetti.
“İSTİLACI ZARARLILAR YENİ COĞRAFYALARA YAYILIYOR”
Oturumda sunum yapan Prof. Dr. İsmail Karaca ise küresel sıcaklık artışının böceklerin yaşam döngüsünü, üreme hızını ve coğrafi dağılımını değiştirdiğini belirtti. İklim değişikliğinin böcekler açısından genel olarak avantajlı bir tablo ortaya çıkardığını ifade eden Karaca, artan sıcaklıkların zararlı türlerin çoğalmasını hızlandırdığını ve tarımsal kayıpları artırdığını söyledi. Domates güvesi, kanadı noktalı sirke sineği, turunçgil uzun antenli böceği, Ricania japonica ve kahverengi kokarca gibi istilacı türlerin farklı coğrafyalara yayıldığına dikkat çeken Karaca, bu hareketliliğin iklim değişikliğiyle yakından ilişkili olduğunu vurguladı. Böceklerin değişken ısılı canlılar olduğunu ve vücut sıcaklıklarının çevre koşullarına bağlı olarak değiştiğini hatırlatan Karaca, bilimsel çalışmalara göre böcek türlerinin yayılış sınırlarının her on yılda ortalama 6,1 kilometre kuzeye kaydığını belirtti. Küresel ortalama sıcaklıklarda 2 derecelik artışın bazı böcek türlerinde yıllık nesil sayısını 1 ila 5 kat artırabileceğini ifade eden Karaca, özellikle yaprak bitleri gibi hızlı çoğalan zararlıların tarımsal üretim üzerindeki baskısının artabileceği uyarısında bulundu.
“KIŞIN DA ZARAR VERMEYE DEVAM EDİYORLAR”
Ilımanlaşan kışların zararlı böceklerin hayatta kalma oranını artırdığını belirten Karaca, geçmişte soğuk hava koşullarının doğal bir mücadele mekanizması oluşturduğunu, ancak sıcaklıkların yükselmesiyle bu dengenin değiştiğini söyledi. Böceklerin kış döneminde de yaşamlarını sürdürebildiğini ve ilkbahara daha yüksek popülasyonlarla ulaştığını ifade eden Karaca, bu durumun üreticiler açısından yeni bir mücadele sürecini beraberinde getirdiğini kaydetti. Zararlı böceklerin çoğalmasına karşı doğanın kendi savunma mekanizmasının da yetersiz kalabildiğine dikkat çeken Karaca, zararlılarla beslenen faydalı böceklerin artan popülasyona yetişemediğini belirtti. Yedi noktalı gelin böceği ile yaprak bitleri arasındaki ilişkiyi örnek gösteren Karaca, iklim değişikliğinin zararlı türlerle onların doğal düşmanları arasındaki biyolojik dengeyi bozduğunu vurguladı.
“KAHVERENGİ KOKARCA KAPIMIZDAKİ TEHLİKE”
Türkiye’de istilacı türlerin oluşturduğu tehdide dikkat çeken Karaca, özellikle kahverengi kokarcanın tarımsal üretim açısından ciddi bir risk oluşturduğunu söyledi. Geçmişte Türkiye’de bulunmayan bazı zararlı türlerin bugün ülkenin farklı bölgelerinde görüldüğünü belirten Karaca, kahverengi kokarcayla mücadelede vatandaşların böcekleri kova kova toplayarak uzaklaştırmaya çalıştığına işaret etti. Turunçgil üretimini tehdit eden yeşillenme hastalığının da önemli bir risk olduğuna dikkat çeken Karaca, hastalığı taşıyan zararlı böceklere karşı şimdiden önlem alınması gerektiğini vurguladı. Karaca, istilacı türlerin yayılımının kontrol altına alınamaması halinde tarımsal üretimin ve gıda güvenliğinin ciddi zarar görebileceğini belirterek, “Şimdiden önlemler almamız gerekiyor. Aksi halde böceklerden bize kalan besinler çok azalacak” uyarısında bulundu.
“ÇÖZÜM KİMYASAL MÜCADELE DEĞİL”
Tarımsal zararlılarla mücadelede yalnızca kimyasal ilaçlara yönelmenin uzun vadede çözüm olmayacağını belirten Karaca, biyolojik mücadele ve doğa temelli uygulamaların önemine dikkat çekti. Kimyasal pestisitlerin aşırı kullanımının çevreye zarar verdiğini ve zararlılarda direnç gelişmesine yol açabildiğini ifade eden Karaca, faydalı böceklerin korunması ve entegre zararlı yönetiminin yaygınlaştırılması gerektiğini söyledi.
BATEM’DEN BİYOLOJİK MÜCADELE VURGUSU
Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (BATEM) Müdürü Dr. Abdullah Ünlü de enstitünün kuruluşundan bu yana tarımsal üretim ve bitki koruma alanında yürüttüğü çalışmalara dikkat çekti. BATEM’in başlangıçta böcekçilik enstitüsü olarak kurulduğunu hatırlatan Ünlü, Antalya’nın sıcak ve nemli iklim koşullarının tarımsal üretim kadar bitki zararlılarıyla mücadeleyi de önemli hale getirdiğini söyledi. Antalya’da geçmişte çeltik tarımının yapıldığını, ardından narenciye ve pamuk üretiminin öne çıktığını belirten Ünlü, enstitünün bölgenin tarımsal ihtiyaçları doğrultusunda çalışmalar yürüttüğünü ifade etti. Islah, yeni çeşit geliştirme ve araştırma-geliştirme faaliyetlerinin devam ettiğini kaydeden Ünlü, biyolojik mücadelenin de BATEM’in önemli çalışma alanlarından biri olduğunu vurguladı. Biyolojik mücadele enstitüsünün kuruluşunun 1960’lı yıllara dayandığını belirten Ünlü, özellikle turunçgil unlu bitine karşı faydalı böcek üretimi gerçekleştirdiklerini söyledi. Zararlı böceklerle mücadelede doğal düşmanların kullanılmasının önemine işaret eden Ünlü, biyolojik mücadele çalışmalarının tarımsal üretimin korunmasında önemli bir rol üstlendiğini kaydetti. COP31 Yeşil Bölge’de gerçekleştirilen oturumda, iklim değişikliğinin tarımsal üretim üzerindeki etkileriyle mücadelede bilimsel araştırmaların, sürdürülebilir tarım uygulamalarının ve biyolojik mücadele yöntemlerinin birlikte ele alınması gerektiği vurgulandı. Uzmanlar, istilacı türlerin yayılımının önüne geçilmesi, su kaynaklarının korunması ve doğal dengenin sürdürülmesinin gelecekte gıda güvenliği açısından belirleyici olacağına dikkat çekti.
