Antalya Ticaret Borsası (ATB) ve Antalya Tarım Konseyi (ATAK) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı Eylül ayı Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) verilerini değerlendirdi. Çandır, Tarım-GFE’nin Eylül ayında aylık yüzde 2,16 artış gösterdiğini belirterek, “2015’ten bu yana ölçülen Eylül ayı ortalamasının (yüzde 1,80) yaklaşık yüzde 20 üzerinde gerçekleşti. Son beş aydır süren artış eğilimi Eylül ayında da devam etti” dedi. Yıllık artış ise yüzde 34,60 olarak açıklanarak, son 10 yılın Eylül ayı ortalamasıyla (yüzde 34,21) paralel bir seyir izledi.
Mal ve Hizmetlerin Fiyatları Yüzde 36,01 Yükseldi
Eylül ayında tarımda kullanılan mal ve hizmetlerin fiyatları aylık yüzde 2,29, yıllık yüzde 36,01 yükseldi. Alt kalemlerdeki artışlar ise şöyle kaydedildi: tohum yüzde 6,76, enerji yüzde 2,24, gübre yüzde 1,32, ilaç yüzde 0,93, veteriner hizmetleri yüzde 0,89, yem yüzde 2,27, diğer kalemler yüzde 1,64. Yıllık bazda tohum yüzde 33,33, enerji yüzde 24,06, gübre yüzde 51,78, ilaç yüzde 17,40, veteriner hizmetleri yüzde 56,97, yem yüzde 38,34, diğer kalemler ise yüzde 39,15 artış gösterdi. Çandır, “Eylül ayları itibariyle bu rakamlar, aylıkta ve yıllıkta 2022 yılından sonraki en yüksek rakamlar olmuştur” ifadelerini kullandı. Tarımsal yatırımlara yönelik mal ve hizmetlerdeki artış da aylık yüzde 1,35, yıllık yüzde 26,60 olarak kaydedildi.
“Yıllık Gerçekleşmeler Üretici Aleyhinde Olmaya Devam Etmiştir”
TÜİK verilerine göre, Tarım ÜFE Eylül ayında aylık yüzde 5,80, yıllık yüzde 46,83 artış gösterdi. Çandır, “Bu rakam, 10 yıllık Eylül ortalamasının (1,74) ciddi düzeyde üzerinde ilan edilmişti. Yıllıkta ise yüzde 46,83 ile 10 yıllık ortalamanın (25,50) üzerinde ilan edilmişti. Tarımsal faaliyetlerde bulunanlar açısından son bir yıllık eğilim, genel olarak üretici aleyhine seyretmiştir. Ancak Mayıs ve Haziran aylarında olduğu gibi Eylül ayında da üretici lehine gerçekleşmeler ilan edilmiştir. Bu 3 ay dışında yıllık gerçekleşmeler üretici aleyhinde olmaya devam etmiştir” ifadelerini kullandı.
ATB Başkanı Çandır: “Zeytinlikleri Madenciliğe Feda Etmeyiz”
Tarıma Dayalı İmalat Sanayi Enflasyonu Tarımdan Daha Yüksek
Yurtiçi ve yurtdışı üretici enflasyonları da tarım sektörünü etkiliyor. Yurtdışı üretici enflasyonu (YD-ÜFE) Eylül’de aylık yüzde 2,01, yıllık yüzde 27,71, yurtiçi üretici enflasyonu (Yİ-ÜFE) ise aylık yüzde 2,52, yıllık yüzde 26,59 arttı. Üretici düzeyinde gıda fiyatları ise aylık yüzde 6,77, yıllık yüzde 35 artış gösterdi. Çandır, “Üretici düzeyindeki gıda kalemi ise aylık yüzde 6,77 ve yıllık ise yüzde 35 artmıştı. Bu durum, Eylül ayında da tarıma dayalı imalat sanayiindeki enflasyonun, tarımdan daha yüksek seyrettiğini göstermektedir” dedi.
“Makas Daralmaya Başladı”
Gıda enflasyonu hakkında konuşan Çandır, “İşlenmemiş gıda enflasyonu ise Eylül’de aylık yüzde 5,53 ve yıllık yüzde 37,53 düzeyinde artmıştı. Yaş meyve sebze enflasyonu ise aylık yüzde 4,33 ve yıllık yüzde 53,49 artış göstermişti. Tüketici taraftaki bu rakamlar, üreticilerin maruz kaldığı yıllık enflasyonun üzerinde bir tüketici enflasyonu olduğunu göstermeye devam etmektedir. Ancak belirtmek gerekir ki aradaki makas daralmaya başlamıştır. Yani yıllık olarak yüzde 34,09 düzeyindeki tarımsal girdi maliyet artışına karşılık yüzde 46,83’lük tarım üretici fiyat artışı ve yüzde 33,29’luk tüketici fiyat artışı söz konusu olmuştur. Eylül ayında tarımsal üreticiler, aylıkta ve yıllıkta lehte rakamlarla karşılamışlardır” dedi.
