Hazine faiz destekli esnaf kredilerinde limitlerin yükseltilmesi kamuoyunda büyük bir beklenti yaratsa da esnafın gerçeği bu müjdeyle pek örtüşmüyor. Antalya Fotoğrafçılar Kırtasiyeciler ve Kitapçılar Esnaf Odası Başkanı Mehmet Bayrak, Esnaf ve Sanatkârlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri aracılığıyla sağlanan destekleri ve atılan olumlu adımları desteklediklerini ancak sahada durumun çok daha karmaşık olduğunu ifade etti. Bayrak konuya ilişkin genel değerlendirmesinde, "Esnaf kredilerinde limitler yükseldi, haber müjde gibi duyuruluyor. Geldiğimiz noktada esnafın krediye ulaşması çok zor, asıl müjde esnafın krediye ulaşımın kolaylaştırılması olacaktır." ifadelerini kullanarak sorunun asıl kaynağına dikkat çekti.
PRİM BORÇLARI VE MESLEKİ AYRIMLAR KREDİYE ULAŞIMI KİLİTLİYOR
Mevcut ekonomik şartlar altında ayakta kalmaya ve istihdam yaratmaya çalışan esnaf, finansman ihtiyacını karşılamak istediğinde birçok bürokratik engelle yüzleşiyor. Özellikle Bağ-Kur veya SGK prim borcu bulunan esnafların kredi kullanımının engellenmesi, nakit akışında sorun yaşayan işletmeleri tam da desteğe ihtiyaç duydukları dönemde daha da zor durumda bırakıyor. Bu uygulamanın esnafı yalnızlaştırdığını savunan Bayrak, aynı zamanda kendi işyerinde sigortalı olarak çalışan esnafın da bu kredilerden mahrum bırakıldığını, bunun da aynı vergiyi ödeyen işletmeler arasında ciddi bir eşitsizlik yarattığını belirtti. Öte yandan, NACE kodları bahane edilerek fotoğrafçılar, çevirmenler ve emlakçılar gibi belirli meslek gruplarına daha düşük limitler veya farklı şartlar uygulanması esnaf arasında adaletsizlik algısını güçlendiriyor. Bayrak bu konudaki tepkisini, "Esnaf arasında meslek ayrımı yapılmamalı, tüm esnaf ve sanatkârlarımız eşit şartlarda kredi imkanlarından faydalanmalıdır." sözleriyle dile getirdi.
AYNI HANEDE YAŞAYAN ESNAFA VE ŞİRKET ORTAKLARINA KREDİ ŞOKU
Krediye erişimde sahada karşılaşılan en ilginç engellerden biri de aynı ikametgah adresini paylaşan aile bireylerine yönelik uygulanan kısıtlamalar olarak öne çıkıyor. Baba ve oğul gibi aynı evde yaşayan ancak farklı sektörlerde, ayrı sicil kaydı ve vergi levhasıyla bağımsız faaliyet gösteren esnaflardan yalnızca biri kredi imkanından yararlanabiliyor. Genç girişimcilerin önünü kesen ve yatırımı durduran bu uygulamanın yanı sıra, işini büyütmek amacıyla Ticaret ve Sanayi Odalarına kayıtlı bir şirkete ortak olan esnaflar da doğrudan kredi sisteminin dışında bırakılıyor. Daha önce böyle bir kısıtlamanın olmadığını hatırlatan sektör temsilcileri, şirkete ortak olmanın esnaflık vasfını ortadan kaldırmadığını ve bu kuralın hakkaniyetten uzak olduğunu vurguluyor.
ARAÇ KREDİLERİNDEKİ KISITLAMALAR VE KISALAN VADELER DAR BOĞAZ YARATIYOR
Kredi limitlerinin artırılmasına karşın ödeme vadelerinin yeni düzenlemelerle kısaltılması, esnafın aylık taksit yükünü altından kalkılamaz bir boyuta taşıdı. Geçmiş dönemlerde işletme kredilerinde 5, araç kredilerinde 7 ve işyeri edinme kredilerinde 10 yıl olarak uygulanan vadelerin geriye çekilmesi, artan maliyetlerle birleştiğinde ciddi bir ödeme güçlüğü yaratıyor. Bununla birlikte araç kredilerinin ağırlıklı olarak sadece ulaşım sektöründeki esnafa tahsis edilmesi, aracı işinin temel ve vazgeçilmez bir parçası olan manavları ve pazarcıları mağdur ediyor. Başkan Bayrak bu sahadaki mağduriyeti, "Seyyar pazarcı esnafı aracını kullanmadan malını hale götüremez, pazara taşıyamaz ve satış yapamaz." sözleriyle özetleyerek araç kredilerindeki kapsamın işin gerekliliklerine göre acilen genişletilmesi gerektiğinin altını çizdi.
ENFLASYON KARŞISINDA ERİYEN LİMİTLER YATIRIMI ENGELLİYOR
Geçtiğimiz yıl 1.000.000 TL olan işletme kredisi limitiyle o dönem litre fiyatı 40 TL civarında olan motorin alınabiliyorken, bugün motorin fiyatlarının 80 TL seviyelerine ulaşması mevcut limitlerin reel değerindeki erimeyi net bir şekilde gözler önüne seriyor. Kira, personel ve enerji maliyetlerindeki olağanüstü artışlar dikkate alındığında esnaf, kredi limitlerinin piyasa şartlarına göre düzenli güncellenmesini talep ediyor. Ayrıca ikinci bir şube açmak veya iş hacmini büyütmek için ikinci ticari aracını almak isteyen esnafın sistem tarafından kısıtlanması büyüme potansiyelini doğrudan baltalıyor. Uygulamanın mantığına itiraz eden Bayrak, "Oysa burada amaç mal varlığını artırmak değil, işletmeyi büyütmek, yeni yatırım yapmak ve daha fazla istihdam oluşturmaktır." diyerek üretimi cezalandıran değil teşvik eden adımların atılması gerektiğini belirtti.
GÜÇLÜ EKONOMİ İÇİN ESNAFIN SESİ DUYULMALI
Limit artışının tek başına bir çözüm olmadığını savunan Antalya esnafı, devletten herhangi bir hibe veya ayrıcalık değil, yalnızca üretebilmek ve istihdam yaratabilmek için adil, ulaşılabilir bir finansman ekosistemi talep ediyor. Üretim kapasitesinin artmasının doğrudan ülke ekonomisine olumlu yansıyacağını belirten temsilciler, yetkililerin sahadan yükselen bu talepleri dikkate alarak kapsayıcı çözümler üretmesini bekliyor. Sürecin ekonomik istikrar açısından kritik bir viraj olduğunu belirten Mehmet Bayrak, sözlerini yetkililere yaptığı şu net çağrıyla tamamladı: “Güçlü esnaf, güçlü ekonomi demektir. Esnafımızın sesi duyulmalı, üretimin ve yatırımın önündeki engeller bir an önce kaldırılmalıdır.”
