Türkiye'nin en önemli tarımsal ihraç kalemlerinden biri olan zeytin ve zeytinyağı sektörü, Amerika Birleşik Devletleri'nden gelen sürpriz ek vergi kararıyla sarsıldı.
ABD'den Zeytin ve Zeytinyağı İhracatına Yüzde 12,5 Ek Vergi
Türkiye'den ABD'ye yapılacak zeytin ve zeytinyağı ihracatında yüzde 12,5 ek vergi alınacak. ABD, Avrupa Birliği’nden yapılacak zeytinyağı ihracatında taban gümrük vergisi dahil toplamda yüzde 10 vergi uygulayacak. Türkiye’nin önemli rakiplerinden Tunus ise ek tarife uygulamasından muaf tutuldu.
Soruşturmanın Gerekçesi Zorla Çalıştırma İddiaları
Kararın, Amerika Birleşik Devletleri Ticaret Temsilciliği (USTR) tarafından yürütülen, zorla çalıştırma yoluyla üretilmiş malların ithalatının yasaklanmaması veya mevcut yasağın etkin şekilde uygulanmamasına ilişkin eylem, politika ve uygulamalar hakkında yürütülen soruşturmaların sonucunda karar alındığı öğrenildi.
"Talep Düştükçe Maliyet Yükselecek"
Türkiye'nin en çok ihracat yaptığı pazar konumundaki ABD'nin bu kararı, üretim ve tarım ticareti açısından kritik bir noktada duran Antalya'daki sektör temsilcilerini de endişelendirdi.
Alınan vergi kararını ve piyasaya etkilerini değerlendiren Antalya Ticaret Borsası (ATB) 4. Meslek Komitesi (Belirli Bir Mala Tahsis Edilmemiş Gıdaların Ticaretini Yapanlar Meslek Komitesi) Başkan Yardımcısı ve Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi Üyesi Zafer Tan, kararın dış pazardaki rekabet gücünü sıfırlayacağını belirterek şunları söyledi:
"Şimdi bu vergi ister istemez ihracatın yapılmasını engelleyecek. Zaten zeytin sektörü zor durumdaydı ülkede. En çok zaten ihracatı yapan Ege İhracatçılar Birliğinde İzmir'den çıkışı var bu işin. Burada muaf tutulan tek ülke var; Tunus. Şu anda zaten Tunus, Fas, Cezayir'in zeytinini İspanya, İtalya çekiyor, kendileri gönderiyordu. Bu muafiyetten dolayı Türkiye'deki talep düşecek. Talep düştüğü zaman da maliyetleri yükselecek. Arz-talep olmadığı zaman da üreticinin malı elinde kalacak burada. İhracat yapılmadığı zaman zaten şu andaki geçen yıldan kalma yağlar da var. Sezon da geliyor, sezon da biraz yüklü geliyor. Geçen sene azdı ama bu sene iklimden dolayı bölgede yoğunluk var."
Depolanan Yağlar Vasfını Kaybediyor: "Vatandaş K Değerinin Farkında Değil"
Üreticinin geçmiş yıllardaki yüksek fiyat beklentisiyle elindeki ürünü satmadığını ve bu durumun kimyasal bozulmalara yol açtığını ifade eden Zafer Tan, "Ama zaten şu anda dünya piyasasında İspanya'da 3 dolar, yani Tunus'tan 3 - 3,5 dolara Türkiye'ye yağ geliyor. Yani Türkiye'deki zeytinyağını ihraç ediyorsun, bir taraftan da ithal ediyorsun. Yerli piyasadaki vatandaşın elindeki zeytinyağı beklemede. Vatandaşın sebebi de 2 yıl önceki yüksek fiyatlardan dolayı ihracatın açılmasından dolayı fiyat bir anda yükseldiği için bu fiyatları gördüğünden dolayı satmıyor. Satmadığı zaman da elindeki yağın örneğin K değerleri ve kimyasal değerleri yükseliyor. Bunun bilincinde de değil vatandaş. 'Zeytinyağı mı zeytinyağı' olarak bakıyor ama Gemlik zeytini, K değerlerini çok çabuk yükselten bir cins. Farklı cinslerde biraz kendi değerlerini koruyan cinsler de var ama bölgede, özellikle Türkiye'de şu anda Güney Akdeniz'de, Ege'de her tarafta Gemlik'ten elde edilen yağlar var. Değerler yükseldikçe fiyat da düşüyor. Zeytinyağının kullanım süresi 2 yıldır. 2 yıl içinde bu yağı kullanmadığın sürece değerleri yükselecek, yağ vasıfsız hale gelecek. Riviera'ya gidecek veya başka türlü şeye gidecek, sabuna gidecek" dedi.
"Mahsul Ağaçta Kalabilir"
Yaklaşan hasat sezonuyla ilgili üreticiyi bekleyen karamsar tabloya dikkat çeken Zafer Tan, "Önümüzdeki süreçte bence iç açıcı bir pozisyon yok. Bu şartlar devam ederse, bu fiyatlar bu kadar altta devam ederse mahsul ağaçta kalır" şeklinde konuştu.
Toplama Maliyeti Kiloda 60 Lirayı Buldu
Artan masraflar ve düşük fiyatlara işaret eden Tan, saha maliyetlerini şu sözlerle aktardı:
"Önümüzdeki süreç bence iç açıcı bir pozisyon yok. Bu şartlar devam ederse, bu fiyatlar bu altta devam ederse mahsul ağaçta kalır. Çünkü 2 bin liranın altında Türkiye'de işçi yok. Maksimum 40- 50 kilo zeytin toplar bir işçi. Bunun maliyet hesabına koyduğun zaman zaten 1 kilo zeytinin toplama maliyeti 50 lira - 60 lira olacak. Buna işlemeyi koyduğumuzda şu anda 1 kilo zeytinyağının maliyeti 180 liranın altında değil. Ben 155 liraya sattım çünkü arkadan ürün geliyor ve K değerleri yükselmeye başladı. Tanka koyduğumuz zaman 2 asitti, 3 asite çıkmış. Her değer düşmeye başladığı zaman fiyat da otomatik düşer. Bu şekilde devam ederse mahsul ağaçta kalır.
"Kurumlar Harekete Geçmeli"
ABD'den Türkiye zeytinyağına ek yüzde 12,5 ek vergi kararının çözümü için kurumları işaret eden Zafer Tan, "Ege İhracatçılar Birliği, Ticaret ve Sanayi Odaları veya Ticaret Bakanlığı bu verginin düşürülmesiyle ilgili görüşme yapmaları lazım ama bunu da kabul etmemişler zaten" dedi.
"Antalya'da Zeytin Rekoltesi Yüzde 40 Artacak"
Antalya bölgesindeki üretim verilerini ve yaklaşan hasat dönemi öngörülerini paylaşan Tan, "En çok ihracat kaleminin bir tanesi son aylarda zeytinyağıydı. Geçen yıl 60 bin ton civarında bir tahmin vardı, bunun 10 bin tonu salamuraya gitti. Mesela Döşemealtı'nda, farklı yerlerde verimler biraz daha düşük ama özellikle bizim Gazipaşa, Alanya'da biraz daha yüksek. 10 bin ton yağ çıkmıştı. Bu sene daha yüksek olacak. Eylül ayının 15'inden sonra özellikle en erken açan bizlerizdir, Gazipaşa açar hasat sezonunu. Bu sene rekolte geçen senenin en az yüzde 30-40 üstünde olacak" ifadelerini kullandı.
Çözüm Taban Fiyat: "Zeytin Üreticisine Fındık ve Çay Gibi Sahip Çıkılmalı"
Zeytinde devlet müdahalesi çağrısında bulunan Zafer Tan, "Zeytin üreticisine sahip çıkılmalı Fiskobirlik gibi Çaykur gibi. Aynı çay, buğday, fındık gibi taban fiyat verilmesi lazım. O taban fiyat üzerine kalitesine göre ürünlerin fiyatlanması gerekli. Bunu da yapması gereken Tarım Bakanlığı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı. Devlet bu konuya el atmalı" dedi.
Zeytin Üreticisine Zararlı Uyarısı
Hasat sezonu yaklaşırken ortaya çıkan zararlı böceklerle ilgili üreticilere uyarıda bulunan Zafer Tan, "Aşırı hava sıcaklığından dolayı şimdi zeytin güvesi ve zeytin sineği başladı. Ağustos ayında zeytin güvesi, halkalı lekeye, zeytin sineğine dikkat edin. Zirai mücadelesini yapmanızda fayda var. Değilse sürgün dediğimiz, yani zeytinin dala, sürgüne bağlı o beslendiği noktada güve olursa, oradan zeytin beslenmeyi yapamadığı için dökülüyor. Bir de zeytinin kendi içerisine kurt düşerse de yağ verimlerinde asitlik değerleri yüksek çıkar" dedi.
