Antalya'nın kent merkezinde yer alan Antalya Arkeoloji Müzesi, yeni bir müze binası yapılmak üzere yıkım planıyla gündeme geldi. Ancak bu karar, hem mimari hem de kültürel değeri açısından kamuoyunda büyük endişe yarattı. Antalya Kültürel Miras Derneği ANKA, müzenin şehrin ortak hafıza mekânı olduğunu vurgulayarak, yıkım yerine kısmi koruma ve yeniden işlevlendirme önerisinde bulundu.
Türkiye’de Yarışmayla Seçilen İlk Müze Binası
ANKA’nın başvurusunda, müzenin mimari değerine özellikle dikkat çekildi. Müze binasının, 1964 yılında düzenlenen ulusal yarışmayla elde edilen Türkiye’nin ilk müze projesi olduğu hatırlatıldı:
“Antalya Arkeoloji Müzesi 1964 yılında ulusal bir yarışma projesi ile seçilen ülkemizin ilk müze binası olma vasfına sahiptir. Projenin müellifi, İstanbul Manifaturacılar Çarşısı (IM Ç), Lassa Lastik Fabrikası, Stad Oteli (bugün: Ankara Radisson Oteli) gibi çok sayıda ödüllü yapının da mimarı olan Doğan Tekeli-Sami Sisa'dır. Yapı, doğal çevreyle uyumlu ve yatay formlarıyla Akdeniz mimari biçimlenişinin özgün örneklerinden birisidir ve inşa edildiği 1972 yılından bu yana kentimizin mimari siluetlerinden birini temsil etmektedir”
Avrupa Konseyi’nden Ödüllü Bir Yapı
Antalya Arkeoloji Müzesi, yalnızca mimarisiyle değil, sergileme alanlarının işlevselliğiyle de uluslararası takdir görmüş bir yapı. 1988 yılında Avrupa Konseyi Özel Ödülü’nü kazanarak Türkiye’nin önde gelen müze yapılarından biri olduğunu kanıtladı. ANKA, müzenin Antalyalılar ve ziyaretçiler için bir hafıza mekânı olduğunun altını çizerek şunları belirtti:
“Bu yapının yıkılması, sadece fiziki bir dönüşüm değil; kent kimliğine ve toplumsal aidiyete vurulacak ağır bir darbedir.”
Dokuma ve Pil Örnek Gösterildi
ANKA, geçmişte Dokuma ve Pil Fabrikası gibi yapılar için kısmi koruma kararı alındığını hatırlatarak, Antalya Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulu’na aynı duyarlılığı gösterme çağrısında bulundu. :
“Antalya Dokuma Fabrikası ve Pil Fabrikası gibi endüstri mirası yapılarında kısmi koruma kararı alarak toplumsal hafıza mekânlarının önemi konusunda Türkiye’ye örnek olacak yaklaşımlar geliştiren Antalya Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulu’nun Antalya Arkeoloji Müzesi binasının yarışma projesi ile inşa edilen özgün mimari dokusu için de aynı hassasiyeti göstermesini koruma ilkelerinin bir gereği olarak görmekteyiz. Bu kapsamda, Antalya Arkeoloji Müzesi binası yıkımını durdurmasını ve yukarıda sıralanan özellikleri ve önemi nedeniyle de ilgili yasa, yönetmelik ve ilke kararları çerçevesinde kültür varlığı olarak korunması için gereğini arz ve talep ederiz.”
Uluslararası Çağrı
ANKA, yalnızca yerel yetkililerle sınırlı kalmayarak uluslararası kültürel miras kuruluşlarına da destek çağrısı yaptı. Aralarında UNESCO Türkiye Milli Komisyonu, ICOMOS Türkiye ve DOCOMOMO Türkiye gibi kurumların da bulunduğu sivil ve mesleki platformlardan destek istendi. Yapının orijinal projeye aykırı eklentilerinin kaldırılarak statik açıdan güçlendirilmesiyle kullanılabilir durumda olduğu vurgulandı.
Kurul Toplantısı Yapılacak
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun ANKA’nın başvurusunu 7-8 Nisan 2025 tarihlerinde yapılacak toplantısında değerlendirmesi bekleniyor. Kamuoyunun gözü, bu toplantıdan çıkacak kararda olacak.
