Avrupa ile Afrika arasındaki devasa göç koridorunun tam merkezinde yer alan Türkiye, her yıl kıtalararası yolculuk yapan milyonlarca süzülen kuşa ev sahipliği yapıyor.
Sonbahar aylarında Orta ve Doğu Avrupa'da üreyen leyleklerin neredeyse tamamı ile küçük orman kartalı popülasyonunun yüzde 90'ı Trakya üzerinden İstanbul Boğazı'na ulaşıp Anadolu, Toroslar ve Amanos Dağları hattını izleyerek kışlama alanlarına süzülüyor. Göç yorgunu bu canlılar dinlenmek veya gecelemek için mola verdiklerinde, yerleşim yerlerinden geçen enerji nakil hatları ve tren katenerleri ölümcül birer tuzağa dönüşüyor.
10 Ekim Dünya Göçmen Kuşlar Günü kapsamında WWF-Türkiye, Doğa Derneği, Eko Alan ve Kuş Kolektifi öncülüğünde bir araya gelen 70'i aşkın kurum, kamu idaresine seslenerek riskli hatlar için acil koruma protokolü talep etti.
Tahtakale'deki Acı Tablo Buzdağının Sadece Görünen Kısmı
2026 yazında İstanbul Tahtakale'deki tren hattının tek bir noktasında elektrik akımına kapılarak can veren 106 leyleğin tespit edilmesi, yerel altyapılardaki riskin ulaştığı vahim boyutu gözler önüne serdi.
Yaşanan felaketi sahada belgeleyerek kamuoyuna duyuran doğa korumacı Erdem Kuruca, "Tahtakale'deki vakalar, karşı karşıya olduğumuz sorunun yalnızca görünen yüzü. İstanbul gibi yoğun nüfuslu bir metropolde dahi bu toplu ölümler yıllarca aynı noktada yaşanmasına rağmen fark edilmediyse, Trakya ve Anadolu gibi daha geniş coğrafyalardaki izleme ve raporlama eksikliğinin ne boyutta bir tabloyu gizlediğini göz önünde bulundurmalıyız" dedi.
"Hatlar Kuş Dostu Hale Getirilmeli"
Çözümün zor olmadığını belirten WWF-Türkiye Doğa Koruma Kıdemli Uzmanı Can Yeniyurt, "Dünya Göçmen Kuşlar Günü, kuşların sınır tanımayan yolculuğunu ve bu yolculuğun güvenliğini sağlama konusundaki ortak sorumluluğumuzu hatırlatıyor. Leylekler ve akbabalar gibi geniş kanatlı, süzülerek göç eden kuşlar elektrik hatlarında daha yüksek riskle karşılaşıyor. Ancak bu yaralanmalar ve ölümler önlenebilir. Hatların izole edilmesi ve görünür hale getirilmesi riski önemli ölçüde azaltıyor" değerlendirmesinde bulundu.
Benzer adımların daha önce başarıyla uygulandığını hatırlatan Yeniyurt, "WWF-Türkiye olarak geçmişte paydaşlarımızla yürüttüğümüz çalışmalar kapsamında, kelaynakların ölümüne neden olan elektrik direklerini ve hattın 2,4 kilometrelik riskli bölümünü izole ettirdik. Bu ve benzeri uygulamalar, doğru önlemlerin hayata geçirilmesi halinde elektrik hatlarından kaynaklanan kuş ölümlerinin azaltılabileceğini bilimsel olarak ortaya koyuyor. Bugün 70'i aşkın kuruluşun aynı çağrıda buluşması da artık ülke çapında somut adımlar atılması gerektiğini gösteriyor" açıklamasını yaptı.
"Kurumlar Arası Koordinasyon ve Ulusal Eylem Planı Şart"
Sivil toplum bileşenleri, bakanlıklar, TEİAŞ, TCDD, bölgesel elektrik dağıtım şirketleri ve özel hat işletmecilerinin bir masa etrafında toplanarak 'Ulusal Göç Yolları Güvenliği Eylem Planı' hazırlamasını talep etti.
Trakya ve Marmara koridorları başta olmak üzere yüksek risk taşıyan tüm demir yolu ve enerji hatlarının ivedilikle haritalandırılması, kritik direklerin izole edilip görünürlük aparatlarıyla donatılması ve mevzuatın kuş dostu altyapıyı zorunlu kılacak biçimde güncellenmesi amaçlanıyor.
Gecikmenin yeni kayıplar getireceğini kaydeden Erdem Kuruca, "Acilen riskli hatların haritalandırılıp ölüm oranının yüksek olduğu noktaların belirlenmesi ve koruma stratejilerinin elde edilen bu verilere göre oluşturulması şart. Gerekli adımlar atılmazsa benzer ölümler her yıl haber bültenlerimizin bir parçası olmaya ne yazık ki devam edecek" uyarısıyla sürecin takipçisi olacaklarını belirtti.
