İsveç’in başkenti Stockholm’de yer alan Karolinska Enstitüsü Nobel Komitesi, bilim dünyasının heyecanla beklediği 2026 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü’nün sahiplerini resmi basın toplantısıyla duyurdu.
Karolinska Enstitüsü Nobel Komitesi Genel Sekreteri Thomas Perlmann tarafından yapılan açıklamaya göre prestijli ödül, "ışıkla kontrol edilen iyon kanalları ve optogenetik alanındaki keşifleri" dolayısıyla Karl Deisseroth, Peter Hegemann ve Georg Nagel'ın oldu.
(Karl Deisseroth)
Mavi Işıkla Sinirleri Harekete Geçiren Keşif
Komite tarafından açıklanan keşif süreci, hücre biyolojisi ile fizik prensiplerini buluşturan olağanüstü bir bilimsel mekanizmaya dayanıyor.
Nobel Komitesi tarafından yapılan açıklamada, "Hegemann ve Nagel benzersiz özelliklere sahip bir protein olan kanalrodopsini keşfetti. Proteini hangi hücreye yerleştirirlerse yerleştirsinler, bu hücrelerin ışığa duyarlı hale geldiğini tespit ettiler. Deisseroth, kanalrodopsin genini farelerin sinir hücrelerine aktardı. Hücreleri mavi ışıkla aydınlatarak bir sinir sinyalini tetiklemeyi başardı. Daha sonra, sinir hücreleri için ışıkla kontrol edilen bu anahtarı canlı farelerin beyinlerinde çalışır hale getirdi. Sinir sinyallerini ışıkla kontrol etmeye yönelik bu yöntem artık optogenetik olarak adlandırılıyor ve hızla dünya çapında etki kazandı" denildi.
(Peter Hegemann)
Bilim İnsanlarının Uzun Soluklu Emeği
Nobel kürsüsüne çıkan 3 araştırmacı, uzun yıllara yayılan laboratuvar çalışmalarını uluslararası düzeyde sürdürüyor.
Ödüle layık görülen 54 yaşındaki Karl Deisseroth ABD’deki Stanford Üniversitesi’nde, 71 yaşındaki Peter Hegemann Almanya’nın başkenti Berlin’de bulunan Humboldt Üniversitesi’nde, 73 yaşındaki Georg Nagel ise Würzburg Üniversitesi’nde görev yapıyor. Farklı ülkelerdeki üniversitelerde yürütülen bu ortak bilimsel vizyon, çağımızın en karmaşık organı olan insan beyninin gizemlerini aydınlatmada kritik bir eşiğin aşılmasını sağladı.
(Georg Nagel)
Tıpta Devrim Yaratan Gelişmenin Arka Planı
Geliştirilen optogenetik teknolojisi, Parkinson, epilepsi ve felç gibi nörolojik rahatsızlıkların hücresel düzeyde anlaşılması ve ilerleyen süreçte hedefe yönelik tedavilerin geliştirilmesi açısından yerel sağlık camiası için de umut verici bir zemin hazırlıyor.
Hatırlanacağı üzere, 2025 Noel Fizyoloji veya Tıp Ödülü’ne "periferik bağışıklık toleransı alanındaki keşiflerinden" dolayı Mary Brunkow, Fred Ramsdell ve Shimon Sakaguchi layık görülmüştü. Bağışıklık sisteminin ardından bu yıl doğrudan sinir sistemini ışık hızında denetleyen optogenetik teknolojisi taçlandırılmış oldu.
