Antalya'nın Manavgat ilçesine bağlı Side ve Sorgun sahillerinde hayata geçirilen çevre dostu aydınlatma dönüşümü, Akdeniz'in kadim misafirleri için hayati bir kalkan oluşturdu.
Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş. (AEDAŞ) ve DEKAFOK Kıyı Koruma Derneği ortaklığıyla nisan ayında başlatılan kırmızı LED uygulaması, sahil bandındaki 95 yuvadan çıkan 5 bin 500'den fazla yavru caretta carettanın rotasını kaybetmeden güvenle mavi sulara ulaşmasını sağladı.
Yapay Işık Tuzakları Yerini Güvenli Dalga Boyuna Geçiş
Yumurtalarından çıkan minik yavruların denize ulaşmak için ay ışığı ve ufuk çizgisindeki doğal parıltıyı takip etmesi, sahil boyunca yer alan parlak sarı ve beyaz aydınlatmalar nedeniyle ölümcül bir tuzağa dönüşüyordu.
Karadaki güçlü ışıklara yönelerek otoyollara çıkan ya da kurak kumlarda hayatını kaybeden yavruları korumak adına, yaklaşık 1 kilometrelik sahil şeridindeki armatürler kaplumbağaların algılamadığı özel kırmızı dalga boylu lambalarla yenilendi.
Trafik emniyeti ve sürüş güvenliği kriterleri en üst düzeyde korunarak resmi izinlerle tamamlanan çalışma, hem yerel ulaşım standartlarını aksatmadı hem de yavruların ay ışığının rehberliğinde doğrudan denize yönelmesine zemin hazırladı.
Bin Yavrudan Biri Erginliğe Ulaşabiliyor
Deniz kaplumbağalarının popülasyon dengesinde her bir canlının kritik bir paya sahip olduğunu vurgulayan DEKAFOK Başkanı Seher Akyol, “AEDAŞ iş birliğiyle gerçekleştirdiğimiz kırmızı LED uygulaması sayesinde bu sezon 5 bin 500'den fazla caretta caretta yavrusunun güvenli şekilde denize ulaşmasına katkı sağladık. Deniz kaplumbağalarında her 1.000 yavrudan sadece 1 tanesinin erginliğe ulaşabildiği göz önüne alındığında, kurtarılan her bir yavru türün geleceği için hayati önem taşıyor. 2025 yılından bu yana sürdürdüğümüz görüşmelerin ardından, nisan ayında Türkiye'de insan-doğa uyumu açısından örnek oluşturabilecek Türkiye genelinde bir ilk olan uygulamayı hayata geçirdik. Sahadan elde ettiğimiz sonuçlar, doğru planlanan ve bilimsel yaklaşımla uygulanan çalışmaların doğanın korunmasıyla insan yaşamının ihtiyaçlarını bir arada gözetebileceğini gösterdi. İmzaladığımız koruma protokolüyle bu örnek çalışmayı gelecek yıllarda da sürdürmeyi ve farklı kıyı bölgelerine ilham olmasını hedefliyoruz" dedi.
Güvenli Yollar ve Doğal Yaşam Döngüsü
Projenin teknik boyutuna ve kent yaşamıyla dengesine dikkat çeken AEDAŞ Genel Müdürü İlkay Baydar da “Bu çalışmayla caretta carettaların beyaz ışık nedeniyle doğal yönlerini kaybetmelerinin önüne geçilmesinin ve yavruların denize daha kolay ulaşmasını hedefliyorduk. Projenin önemli unsurlarından biri de çevresel koruma ile insan yaşamının ihtiyaçlarının birlikte değerlendirilmesi oldu. Sahil hattında aydınlatma ihtiyacı ortadan kaldırılmadan, kullanılan ışığın niteliğinin değiştirilmesiyle hem ulaşım ve sürüş güvenliğinin korunması hem de deniz kaplumbağalarının doğal yaşamının desteklemeyi amaçladık. DEKAFOK iş birliğiyle insan yaşamının gerektirdiği aydınlatma ihtiyacı ile doğal yaşamın korunmasını aynı noktada buluşturan uygulama, ilk sezonunda elde edilen sonuçların ardından imzalanan protokolle sürdürülebilir bir koruma modeline dönüştürdük" değerlendirmesinde bulundu.
