Türkiye'de yaşanan su krizleriyle birlikte Isparta'da alınan bir karar kamuoyunda büyük tepki yarattı. Coca-Cola İçecek AŞ’nin Isparta’daki tesisine verilen kapasite artışı iznini CHP Isparta Milletvekili Hikmet Yalım Halıcı Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine taşıdı. Milletvekili Halıcı’nın TBMM Başkanlığı’na sunduğu önergesinde, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın Coca-Cola tesisine üçüncü kez “ÇED Gerekli Değildir” kararını da sordu.
YILLIK SU TÜKETİMİ İKİ KATINDAN FAZLA ARTTI
2016 yılında faaliyete geçen tesisin, aradan geçen 9 yıl içinde üç kez ÇED süreci işletilmeden kapasite artırdığına dikkat çeken Halıcı, "Son kararla birlikte üretim kapasitesinin iki katından fazla artırıldı. ÇED dosyasındaki verilere göre tesisin yıllık su tüketimi 776 milyon litreden 1 milyar 659 milyon litreye çıkıyor. Bu miktar, yaklaşık 500 bin nüfuslu Isparta’nın toplam yıllık su varlığının %7’sine karşılık geliyor" dedi.
"SUDA ALARM VEREN BİR KENT"
Isparta’nın son yıllarda kuraklık, düşen yeraltı su seviyeleri ile karşı karşıya olduğunu söyleyen Halıcı, "İçme suyunda alarm veren bir kentte, tek bir sanayi tesisine bu ölçekte su tahsis edilmesi ne kadar kamu yararıyla bağdaşıyor, bunu şeffaf şekilde tüm vatandaşlarla paylaşmalılar" diye konuştu.
“KÜMÜLATİF ETKİ DEĞERLENDİRMESİ YAPILMADI”
Halıcı, "ÇED Yönetmeliği’ne rağmen kapasite artışlarının parça parça değerlendirilmesi, kümülatif çevresel etkinin hiç ele alınmaması ve herhangi bir kurumsal çekince veya karşı görüşün yer almaması ciddi bir denetim zafiyetidir. Sayıştay’ın 2023 Isparta Belediyesi Denetim Raporu’nda, kentin su altyapısının yetersizliğini açıkça ortaya koymuştur" şeklinde konuştu.
"ISPARTA HALKI NE KAZANACAĞI BELİRSİZ"
Kapasite artışıyla birlikte tesiste günde yaklaşık 50 kilogram ambalaj atığı oluşacağını söyleyen Halıcı, "Atık su miktarının artacağı ve çevresel yükün ağırlaşacağı da soru önergesinde yer aldı. Bu atıkların nasıl bertaraf edileceği ve denetimin nasıl yapılacağı kamuoyuna açıklanmış değil. Şirket kapasite artışı için yaklaşık 2 milyar TL yatırım yapacak. Bu yatırım Isparta halkına somut ve ölçülebilir ne kazandıracağının belirsiz olduğunu vurguladı" dedi.
BAKANLIĞA 11 MADDELİK SORU ÖNERGESİ
CHP’li Halıcı’nın önergesinde, su tahsislerinin hukuki dayanağından DSİ’nin görüşlerine, iklim değişikliği projeksiyonlarından yerel yönetimlerin tutumuna kadar toplam 11 ayrı soru yöneltildi. Önergede, verilen izinlerin bilimsel ve teknik değerlendirmelere dayanıp dayanmadığının kamuoyuna açıklanması talep edildi.
Halıcı önergesinde şu soruları sordu:
1-Coca-Cola İçecek AŞ’nin Isparta’daki tesisinin 2016 yılından bu yana yaptığı 3 ayrı kapasite artışı için “ÇED Gerekli Değildir” kararı verilmesinin hukuki gerekçesi nedir? Bu kararlar verilirken kümülatif etki değerlendirmesi neden yapılmamıştır?
2-Isparta ilinde 2016 yılından bugüne kadar sanayi tesislerine tahsis edilen yeraltı ve yüzey sularının toplam miktarı ne kadardır? Bu tahsislerin yıllara ve tesis türlerine göre dağılımı nasıldır?
3-Söz konusu su tahsisleri yapılırken, Isparta’nın kuraklık riski, iklim değişikliği projeksiyonları ve nüfus artışı dikkate alınmış mıdır?
4-İçme suyu, tarımsal sulama ve sanayi kullanımı arasında hukuken ve fiilen uygulanan bir öncelik sıralaması bulunmakta mıdır?
5-ÇED Yönetmeliği’nin 4. ve 6. maddeleri uyarınca; çevresel etkilerin bütüncül değerlendirilmesi zorunlu olmasına rağmen, tesisin her kapasite artışının ayrı ayrı projeler gibi ele alınmasının gerekçesi nedir?
6-Isparta’nın yıllık toplam su varlığı ve iklim verileri dikkate alındığında; tek bir tesisin kentin toplam su tüketiminin %7’sinin kullanmasının kamu yararı açısından uygun olduğuna dair Bakanlığınızın bilimsel ve teknik değerlendirmesi var mıdır?
7-Kapasite artışı sonrası yıllık 1 milyar 659 milyon litre su tüketiminin, yer altı su seviyelerine, tarımsal sulamaya, içme suyu kaynaklarına etkisine ilişkin hangi hidrojeolojik raporlar hazırlanmıştır? Bunlar kamuoyuyla paylaşılmış mıdır?
8-DSİ’nin bu projeye ilişkin verdiği görüşte; yer altı sularının sürdürülebilirliği, kuraklık riski ve iklim değişikliği etkileri değerlendirilmiş midir? Değerlendirildiyse kamuoyuyla paylaşılacak mıdır?
9-Yerel yönetimlerin ve ilgili kamu kurumlarının görüş bildirdiği ÇED dosyasında neden hiçbir kurum şerh koymamıştır? Kurum görüşleri bağımsız ve teknik esaslara göre mi, yoksa idari talimatlarla mı oluşturulmuştur?
10-Tesiste oluşacağı belirtilen günlük yaklaşık 50 kilogram ambalaj atığının bertarafı nasıl sağlanacaktır? Bu atıkların geri dönüşüm oranları, izleme ve denetim mekanizmaları nelerdir?
11-Şirketin kapasite artışı için harcayacağı yaklaşık 2 milyar TL’lik yatırımın, kamuya ve bölge halkına somut ve ölçülebilir faydası nedir?
