Ankara’da düzenlenecek 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi öncesinde Türkiye ile ABD arasındaki diplomatik ilişkiler hareketlenirken, sembolik adımlar ve protokol programı kamuoyunda yeni bir tartışma başlattı. İstanbul’da Fatih Sultan Mehmet Köprüsü’nün ABD’nin bağımsızlık yıl dönümü şerefine Amerikan bayrağı renkleriyle aydınlatılması gündemdeki yerini korurken, zirve için Türkiye’ye gelecek olan ABD Başkanı Donald Trump’ın resmi programında Anıtkabir ziyaretinin bulunmaması diplomatik teamülleri yeniden tartışmaya açtı.
Boğaz'da Kutlama Işıkları Sosyal Medyayı İkiye Böldü
ABD’nin Bağımsızlık Bildirgesi’nin ilan edilişinin 250. yılı olan 4 Temmuz Bağımsızlık Günü kapsamında, İstanbul Boğazı’nın simge yapılarından Fatih Sultan Mehmet Köprüsü özel olarak ışıklandırıldı. Köprü, ABD bayrağını simgeleyen kırmızı, beyaz ve mavi renklere büründürüldü. Resmi makamlardan konuya ilişkin bağlayıcı bir açıklama yapılmazken, söz konusu uygulama sosyal medya platformlarında geniş yankı uyandırdı. Bir kısım kullanıcı bu adımı uluslararası diplomatik ilişkiler çerçevesinde sembolik bir jest olarak değerlendirirken, diğer bir kesim ise uygulamanın milli sembollerle bağdaşmadığını savunarak tepki gösterdi.
Trump’ın Programında Anıtkabir Bulunmuyor
Diplomatik çevrelerde FSM Köprüsü'ndeki ışıklandırma konuşulurken, Beyaz Saray tarafından paylaşılan taslak programının detayları dikkat çekti. Paylaşılan programa göre yarın öğleden sonra Ankara’ya gelecek olan ABD Başkanı Donald Trump’ın takviminde Anıtkabir ziyareti yer almadı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından resmi törenle karşılanacak olan Trump’ın ikili zirve görüşmelerinin yanı sıra Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ve Suriye’deki geçici yönetim lideri Ahmed Şara ile temas kurması bekleniyor. Ancak başkenti ziyaret eden devlet başkanları için köklü bir diplomatik nezaket ve teamül olan Anıtkabir protokolünün takvimde bulunmaması eleştirileri de beraberinde getirdi.
Geçmişte Anıtkabir’i Ziyaret Eden ABD Başkanları
Trump’ın taslak programında Anıtkabir’in yer almaması, gözleri geçmiş yıllarda Türkiye’ye resmi ziyaret düzenleyen ve Türkiye Cumhuriyetimizin Kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün mozolesine çelenk bırakan ABD başkanlarına çevirdi. Tarihsel süreçte bu diplomatik teamüle uyan ilk isim 6 Aralık 1959 tarihinde Türkiye'yi ziyaret eden Dwight D. Eisenhower olmuştu. Ardından 20 Nisan 1991 tarihindeki resmi temasları doğrultusunda George H. W. Bush ve 15 Kasım 1999’da Türkiye'ye yaptığı ziyaret sırasında Bill Clinton mozoleye çelenk bırakarak saygı duruşunda bulunmuştu. Yakın tarihte ise George W. Bush 27 Haziran 2004 tarihinde Ankara’daki temaslarında Anıtkabir protokolünü yerine getirirken, Barack Obama da 6 Nisan 2009 tarihindeki Türkiye ziyareti sırasında ilk iş olarak Anıtkabir’i ziyaret eden liderler arasında yer almıştı.
Bu başkanların yanı sıra başkan yardımcılığı döneminde Joe Biden (2011) ile eski dışişleri bakanları John Kerry ve Antony Blinken gibi çok sayıda üst düzey ABD'li bürokrat da Ankara ziyaretlerinde Anıtkabir’e giderek bu köklü diplomatik geleneği sürdürmüştü.
