Temiz Hava Hakkı Platformu (THHP), açıklanan Millî Enerji 2040 Planı'nı değerlendirerek Türkiye’ye kömürden kademeli çıkış takvimi hazırlaması için çağrıda bulundu. Hazırlanan raporlara göre fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğinin ülkeye yıllık ekonomik maliyetinin 55 milyar doları bulduğu belirtildi.
Halk Sağlığı ve Çevre Göz Ardı Ediliyor
COP31’e günler kala açıklanan Millî Enerji 2040 Planı’nın enerji arzı ve yatırım hedefleri belirlediği, ancak çevre ve halk sağlığını gözeten bir yaklaşıma sahip olmadığı vurgulandı. Planda kömürden çıkış takvimine yer verilmezken, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın yerli kömür santrallerine alım garantileri ve kapasite mekanizmalarıyla desteğin süreceğini açıklaması dikkat çekti.
THHP ve Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi’nin (CREA) ortaklaşa hazırladığı ‘Fosil Yakıtların Türkiye’ye Ağır Faturası: Sağlık Yükü ve Ekonomik Maliyeti’ raporuna göre, Türkiye’de fosil yakıt kaynaklı hava kirliliği her yıl yaklaşık 26 bin 500 erken ölüme, 8 bin erken doğuma ve 5 bin 100 yeni çocukluk çağı astım vakasına sebep oluyor. Kirliliğin yıllık ekonomik maliyeti ise Türkiye’nin gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 4,1’ine denk gelen yaklaşık 55 milyar doları buluyor.
Kömürden Çıkış ve Adil Geçiş Çağrısı
Yerli kömür santrallerine verilen alım garantileri ile kapasite mekanizması desteklerinin sona erdirilmesini talep eden THHP; kamu kaynaklarının yenilenebilir enerji yatırımlarına, kömür bölgelerinde yeni istihdam alanlarına ve zarar görmüş ekosistemlerin iyileştirilmesine aktarılmasını istedi. Çalışanların sosyal ve ekonomik haklarını güvence altına alan bir adil geçiş planının hayata geçirilmesi gerektiğinin altı çizildi.
Platform, enerji yatırımları ve üretim seçenekleri değerlendirilirken maliyet ve arz güvenliğinin yanı sıra sağlık etkilerinin de mutlaka hesaba katılması gerektiğini belirtti. Ulusal enerji planları için stratejik çevresel değerlendirme ve sağlık etki değerlendirmesi yapılması istenirken, Sağlık Bakanlığı ile halk sağlığı uzmanlarının planlama süreçlerine başından beri dahil edilmesinin önemi vurgulandı.
