Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 2026 yılı Ekim ayı İktisadi Yönelim İstatistikleri ve Reel Kesim Güven Endeksi verilerini açıkladı. Buna göre, eylül ayında mevsimsellikten arındırılmış Reel Kesim Güven Endeksi (RKGE-MA), bir önceki aya kıyasla 0,1 puan artarak 102,5 seviyesinde gerçekleşti. Ancak veriler, sanayide güven görünümünün sınırlı bir yükseliş sergilediğini ortaya koydu.
Reel Kesim Güven Endeksi Eylülde Yükseldi
TCMB'nin İktisadi Yönelim Anketi sonuçları, imalat sanayinde faaliyet gösteren 1982 iş yerinden alınan yanıtların ağırlıklandırılıp toplulaştırılmasıyla elde edildi. Mevsimsellikten arındırılmış endeksteki 0,1 puanlık artışa karşılık, mevsimsellikten arındırılmamış Reel Kesim Güven Endeksi ise bir önceki aya göre 0,8 puan gerileyerek 102,0 seviyesine indi. Endeksi oluşturan anket soruları incelendiğinde bazı göstergelerin güveni artırdığı, bazılarının ise aşağı yönlü etkide bulunduğu görüldü. Genel gidişat, mevcut toplam sipariş miktarı, gelecek üç aydaki toplam istihdam ve son üç aydaki toplam sipariş miktarına ilişkin değerlendirmeler endeksi artış yönünde etkiledi. Buna karşılık gelecek üç aydaki ihracat sipariş miktarı, mevcut mamul mal stoku, sabit sermaye yatırım harcaması ve gelecek üç aydaki üretim hacmine ilişkin değerlendirmeler endeksi aşağı çekti.
Üretim ve İhracat Beklentilerinde Zayıflama
Son üç aya ilişkin değerlendirmeler, üretim ve siparişlerde farklı yönlerde hareketler yaşandığını gösterdi. Üretim hacminde artış bildirenler lehine olan seyir, bir önceki aya göre güçlendi. İç piyasa sipariş miktarında azalış bildirenler lehine olan görünüm ise artış bildirenler lehine döndü. Buna karşılık ihracat sipariş miktarında artış bildirenler lehine olan seyir, azalış bildirenler lehine değişti. Böylece iç piyasaya ilişkin değerlendirmelerde iyileşme görülürken ihracat tarafında daha zayıf bir görünüm ortaya çıktı. Mevcut toplam sipariş miktarının mevsim normallerinin altında olduğunu belirtenler lehine olan seyir de önceki aya göre zayıfladı. Öte yandan mevcut mamul mal stoklarının mevsim normallerinin üzerinde olduğunu belirtenler lehine olan görünüm güçlendi.
Gelecek Üç Ayda Üretim ve İhracat Beklentileri Geriledi
Gelecek üç aya yönelik beklentilerde üretim, ihracat ve iç piyasa siparişleri arasında farklılaşma yaşandı. Üretim hacminde ve ihracat sipariş miktarında artış bekleyenler lehine olan seyir, bir önceki aya göre zayıfladı. Buna karşılık iç piyasa sipariş miktarında artış bekleyenler lehine olan görünüm güçlendi. İstihdam tarafında ise daha olumlu bir tablo ortaya çıktı. Gelecek üç aydaki istihdama ilişkin artış yönlü beklentiler, bir önceki aya göre güç kazandı. Bununla birlikte gelecek 12 aylık döneme ilişkin sabit sermaye yatırım harcamasında artış bekleyenler lehine olan seyir zayıfladı. Bu gelişme, yatırım beklentilerinde önceki aya kıyasla temkinli bir görünüm oluştuğuna işaret etti.
Maliyet ve Satış Fiyatı Artış Beklentileri Güçlendi
TCMB verileri, maliyet ve fiyat beklentilerindeki gelişmeleri de ortaya koydu. Ortalama birim maliyetlerin gelecek üç ayda artacağını bekleyenler ile son üç ayda maliyet artışı yaşandığını bildirenler lehine olan seyir güçlendi. Gelecek üç aylık dönemde satış fiyatlarının artacağını bekleyenler lehine olan görünüm de bir önceki aya göre güç kazandı. Buna karşılık gelecek 12 aylık dönem sonu itibarıyla yıllık Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) beklentisi 0,2 puan azalarak yüzde 31,0 seviyesine geriledi. Böylece kısa vadeli maliyet ve satış fiyatı artış beklentileri güçlenirken yıllık ÜFE beklentisinde sınırlı bir düşüş kaydedildi.
Sanayide Genel Gidişata İlişkin Kötümserlik Zayıfladı
İmalat sanayinde faaliyet gösteren işletmelerin içinde bulundukları sanayi dalının genel gidişatına ilişkin değerlendirmelerinde de değişim yaşandı. Bir önceki aya kıyasla sektörün genel gidişatı konusunda daha kötümser olduğunu belirtenler lehine olan seyir zayıfladı. Bu gelişme, kötümser değerlendirmelerin önceki aya göre gerilediğini gösterirken üretim, ihracat, yatırım ve maliyet beklentilerindeki farklı yönlü hareketler sanayideki görünümün karmaşık yapısını koruduğunu ortaya koydu. TCMB'nin eylül ayına ilişkin verileri, mevsimsellikten arındırılmış reel kesim güveninde sınırlı bir artışa işaret etti. Bununla birlikte üretim ve ihracat beklentilerindeki zayıflama, yatırım harcamalarına ilişkin beklentilerdeki gerileme ve maliyet baskıları, sanayi sektörünün önümüzdeki döneme ilişkin görünümünde yakından izlenecek başlıklar arasında yer aldı.
