Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılı Girişim Özelliklerine Göre Dış Ticaret İstatistikleri'ni açıkladı.
Türkiye genelinde 2025 yılında 166 bin 459 girişim ihracat, 323 bin 769 girişim ise ithalat gerçekleştirdi. Detaylı eşleştirmeler, pazara giren işletmelerin sayısal çoğunluğu ile yaptıkları ciro arasındaki derin farkı ortaya koydu. 1 ila 9 kişi çalışanı bulunan mikro ölçekli girişimler, ihracat yapan tüm işletmelerin yüzde 74,2'lik çoğunluğunu oluşturmasına rağmen toplam ihracattan sadece yüzde 18,3 pay alabildi.
İhracattaki payı yüzde 17,3 olan 10-49 kişi çalışanlı küçük işletmeler ile yüzde 18,3 paya sahip 50-249 çalışanlı orta ölçekli işletmeler dengeli bir grafik çizerken, 250 ve üzeri çalışana sahip büyük ölçekli girişimler tek başlarına toplam ihracatın yüzde 46,1'ini sırtladı.
Sanayi Devleri İhracatta Liderliği Kaptırmadı
Girişimlerin ana faaliyet alanlarına göre yapılan incelemede sanayi sektörünün dış ticaretteki liderliği bir kez daha kayıtlara geçti. 2025 yılında ihracatın yüzde 57,6'sı, ithalatın ise yüzde 45,4'ü sanayi alanında faaliyet yürüten üretici girişimler tarafından hayata geçirildi.
Ticaret sektöründeki girişimler ihracatta yüzde 37,7, ithalatta ise yüzde 37,8 pay alarak dengeli bir hacim yakaladı. Sanayi ihracatının yüzde 70,3'ü 250 ve üzeri çalışanı olan büyük ölçekli sanayi devleri eliyle yürütüldü. Ticaret sektöründe ise durum tersine işledi; ticaret ihracatının yüzde 89,0'ını 1 ila 249 çalışanı bulunan küçük ve orta ölçekli firmalar yönetti.
Avrupa Pazarı İmalat Sanayisinin En Büyük Durağı Oldu
Üretim gücünü dünyaya ulaştıran sanayi sektöründeki girişimlerin rotasında ilk sırayı yine Avrupa kıtası aldı. Sanayiciler ihracatlarının yüzde 49,2'sini 27 üyeli Avrupa Birliği ülkelerine, yüzde 14,3'ünü diğer Avrupa ülkelerine ve yüzde 10,9'unu Yakın ve Orta Doğu coğrafyasına gerçekleştirdi.
İmalat sanayi ürünleri ihracatının yüzde 59,5'lik ana omurgasını doğrudan sanayi kuruluşları oluştururken, bu işletmelerin toplam ihracatının yüzde 97,6'sı doğrudan imalat ürünlerinden, yüzde 1,0'ı madencilik ve taş ocakçılığından, yüzde 0,8'i ise tarım, ormancılık ve balıkçılık faaliyetlerinden sağlandı. Ticaret sektöründeki girişimler ise imalat ürünleri ihracatından yüzde 36,3 pay alarak aracı rolünü korudu.
İlk 500 Dev Girişim Dış Ticarete Damga Vurdu
Dış ticaret hacmindeki yüksek yoğunlaşma, sermaye ve lojistik gücünü elinde tutan sınırlı sayıdaki firmanın ağırlığını bir kez daha gözler önüne serdi.
Türkiye'nin toplam ihracatının yüzde 51,0'ını, ithalatının ise yüzde 64,8'ini zirvedeki ilk 500 girişim tek başına yaptı. Hatta en çok ihracat yapan ilk 5 firmanın payı yüzde 8,9 olurken, ithalatta ilk 5 firmanın payı yüzde 13,8 seviyesine kadar tırmandı.
Pazar çeşitliliği göstergelerinde ise girişimlerin yüzde 39,0'ının sadece tek bir ülkeye ihracat yaptığı, 20 ve üzeri ülkeye ihracat açan girişim oranının yalnızca yüzde 3,2'de kaldığı görüldü. Buna karşın 20 ve daha fazla ülkeye ulaşabilen bu yüzde 3,2'lik azınlık, toplam ihracat gelirinin yüzde 57,4'ünü kasasına koyarak küresel pazar ağının belirleyici gücünü tescilledi.
