Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) sunulan 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi’nde tarıma ayrılan pay, meslek örgütlerinin tepkisine neden oldu. TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası, Tarım Kanunu’nun açık hükmüne rağmen çiftçiye ayrılan doğrudan destek bütçesinin yasal zorunluluk olan Gayrisafi Yurtiçi Hasıla’nın (GSYH) yüzde 1’inin çok altında kaldığını açıkladı. Odaya göre, çiftçiye ödenmesi gereken en az 1,1 trilyon liralık tutar 235 milyar lirada bırakılarak üreticinin 877 milyar liralık yasal hakkı gasp ediliyor.
Yasal Zorunluluk Sadece Yüzde 0,21 Seviyesinde Kaldı
Ziraat Mühendisleri Odası tarafından yapılan açıklamada, 5488 sayılı Tarım Kanunu’nun 21. maddesinde yer alan “Bütçeden ayrılacak kaynak, gayrisafi millî hasılanın yüzde birinden az olamaz” şeklindeki emredici hüküm anımsatıldı. Hükümetin Orta Vadeli Program (OVP) verilerinde 2027 yılı GSYH tahmininin 111 trilyon 207 milyar lira olarak belirlenmesine karşın, bütçede tarımsal desteklere yalnızca 235 milyar TL ayrıldığı vurgulandı. Açıklamada, yasa gereği destek tutarının en az 1 trilyon 112 milyar lira olması gerektiğine dikkat çekilerek, "Kanuni zorunluluk 2027 yılında yalnızca yüzde 0,21 seviyesinde kalmış ve çiftçinin yasal hakkından 877 milyar TL sapma yaşanmıştır" denildi.
2027 bütçesinde tarım sektörüne toplamda 1 trilyon 305 milyar lira kaynak ayrıldığı belirtilirken; bunun 235 milyar TL'sinin desteklere, 268 milyar TL'sinin yatırımlara, 325 milyar TL'sinin kredilere, 342 milyar TL'sinin vergi harcamalarına ve 135 milyar TL'sinin KİT finansmanı ile müdahale alımlarına ayrıldığı ifade edildi.
"Kırsaldan Kaçış Hızlanacak, Gıda Enflasyonu Tetiklenecek"
Mevcut bütçe tasarısının artan mazot, gübre, tohum ve ilaç maliyetleri altında ezilen çiftçinin üretim motivasyonunu korumaktan uzak olduğu belirtilen açıklamada, iktidarın tarım politikalarına yönelik sert eleştiriler yöneltildi. Desteklerin yasal sınırın çok altında kalmasının kırsaldan göçü hızlandıracağını, tarımsal arz güvenliğini büyük bir tehlikeye atacağını ve yurttaşın ucuz gıdaya erişimini zorlaştırarak gıda enflasyonunu körüklemeye devam edeceğini belirten ZMO, sürdürülebilir bir tarım politikası için acil adımlar atılması gerektiğini vurguladı.
Çiftçi İçin "Borç Tasfiye Fonu" ve Ziraat Mühendisi İstihdamı Çağrısı
TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu ile Genel Kurul'da yapılacak bütçe görüşmeleri öncesinde iktidara ve milletvekillerine yönelik çözüm taleplerini sıraladı.
Tarım Kanunu'nun yürürlüğe girdiği 2006 yılından bu yana bütçelerden eksik yatan desteklemeler nedeniyle çiftçinin ağır bir borç sarmalına itildiğini belirten Oda, 2027 bütçesine özel bir "Sübvanse Edilmiş Borç Tasfiye Fonu" eklenmesini talep etti. Kurulacak bu özel bütçeli paketin yalnızca banka borçlarını değil; çiftçinin üretimini sürdürebilmek için başvurduğu tüccarlara, bayilere ve girdi tedarikçilerine olan faizli piyasa borçlarını da kapsayacak şekilde genişletilerek devlet sübvansiyonuyla temizlenmesi istendi.
ZMO'nun bütçe görüşmelerindeki diğer öncelikli talepleri ise şu şekilde sıralandı:
Tarımsal üretimin istikrarı için Tarım ve Orman Bakanlığı bütçesi artırılmalı ve binlerce ziraat mühendisi kamuda istihdam edilerek modern tarım teknikleri çiftçiyle buluşturulmalıdır.
Mazot ve gübre gibi temel üretim girdilerindeki vergi yükü hafifletilmeli, nakdi destekler üretim döneminden önce doğrudan çiftçinin hesabına yatırılmalıdır.
Kapalı sistem sulama projelerinin tamamlanması ve kuraklık riskinin önlenmesi için DSİ bütçesindeki tarımsal sulama yatırımlarına öncelik verilmelidir.
Açıklama, "Tarımı desteklemek bir lütuf değil, hem kanuni bir zorunluluk hem de beka meselesidir. Tüm siyasi partileri ve milletvekillerini, bütçe görüşmelerinde çiftçinin ve üretimin sesi olmaya davet ediyoruz" ifadeleriyle son buldu.
