Türkiye'nin turizm başkenti Antalya'da milyonlarca turisti otellerine ve tur noktalarına ulaştıran servis ve tur şoförleri, ağır çalışma koşulları altında görev yaptıklarını dile getiriyor. Uzun mesailer, yetersiz dinlenme süreleri, sağlıksız barınma koşulları ve ödenmediği öne sürülen bazı haklar nedeniyle yaşanan sorunlar hem sektör temsilcilerinin hem de sendikaların gündemine taşındı. Akdeniz Gerçek'e konuşan Antalya Şoförler Odası Başkanı ve SS. Şoförler Esnaf Kredi Kefalet Kooperatifi Başkanı Mehmet Ali Alkan ile DİSK Akdeniz Bölge Temsilcisi ve DİSK/Genel-İş Antalya Şube Başkanı Vedat Küçük, tur şoförlerinin çalışma koşullarının acilen iyileştirilmesi gerektiğini söyledi.
“ARABADA YATIYOR TUVALETTE YIKANIYORUZ”
Tur firmalarında çalışan bir şoförün sözleri Türkiye gündemine mal olurken, yaşadıkları çalışma koşullarını şu sözlerle anlattı:
"Haftanın yedi günü hiç izin kullanmadan çalışıyoruz. Yolcunun ne zaman geleceği belli olmadığı için günün her saati hazır bekliyoruz. Arabada yatıyor, tuvaletlerde yıkanıyor, çamaşırlarımızı yine araçta kurutuyoruz. Bir gün bile işe gitmesek maaşımızdan kesiliyor. Sürekli 'Çabuk gidip gelin' deniliyor. Radar cezası yediğimizde ise bunu da bize ödetiyorlar."
İddialara göre özellikle kiralık araçlarda görev yapan şoförler, fazla mesai ücreti, hafta tatili ve yemek desteği almadan günlük 15 saate varan mesailer yapmak zorunda kalıyor. Bazı çalışanlar ise kendilerine sağlanan konaklama alanlarının hijyen koşullarının yetersiz olduğunu öne sürüyor.
"Yolcu Dinleniyor, Şoför Direksiyon Başına Geçiyor"
Akdeniz Gerçek'e özel açıklamalarda bulunan Antalya Şoförler Odası Başkanı ve SS. Şoförler Esnaf Kredi Kefalet Kooperatifi Başkanı Mehmet Ali Alkan, tur şoförlerinin oda kayıtlarında bulunmadığını ancak yaşadıkları sorunları yakından takip ettiklerini söyledi:
"Hangi araçta, hangi şirkette çalıştığını bilmiyoruz. Kanun gereği tur şoförleri odamıza kayıtlı değil. Ancak onları meslektaşımız olarak görüyoruz ve çok zor şartlarda görev yaptıklarını biliyoruz."
Alkan, dinlenme sürelerinin yetersizliğinin trafik güvenliği açısından da ciddi risk oluşturduğunu belirtti:
"Örneğin bir tur şoförü sabah Antalya'dan çıkıp Pamukkale'ye gidiyor. Yolcularını bıraktıktan sonra çoğu zaman dinlenmeden geri dönüyor. Konaklaması gerektiğinde ise otelde kalma şansı olmuyor. Araçta dinlenmek zorunda kalıyor ve ardından yeniden direksiyon başına geçiyor. Bir kaza olduğunda ise tüm sorumluluk doğrudan şoföre yükleniyor."
"Tur Operatörleri Bu Gerçeği Göz Ardı Ediyor"
Yolcuların dinlenme ve konaklama imkânına sahip olduğunu, ancak aynı şartların şoförlere sunulmadığını ifade eden Alkan, mevcut sistemin değişmesi gerektiğini söyledi: "Yolcular gittikleri yerde dinlenebiliyor, duş alabiliyor. Aynı imkânlar şoförlere tanınmıyor. Dinlenemeyen, temel ihtiyaçlarını karşılayamayan bir şoförün güvenli şekilde yolculuğa devam etmesi oldukça güç. Ne yazık ki bazı tur operatörleri ve turizm firmaları bu gerçeği göz ardı ediyor."
"Çalışma Saatleri ve Konaklama Yeniden Düzenlenmeli"
Alkan, tur şoförlerinin çalışma saatleri ile konaklama koşullarının yeniden düzenlenmesi gerektiğini belirterek firmalara çağrıda bulundu: "Çalışma saatlerinin yeniden düzenlenmesi gerekiyor. Konaklama koşulları da insani standartlara uygun hale getirilmeli. Şoför çalıştıran firmaların bu konuda daha hassas davranması gerekiyor. Oda olarak ise doğrudan yasal yaptırım uygulama yetkimiz bulunmuyor."
Alkan, Antalya'daki şoförlerin en büyük sorununun uzun ve düzensiz çalışma saatleri olduğunu da sözlerine ekledi: "Her mesleğin kendine özgü sıkıntıları var. Ancak tur şoförleri açısından en önemli sorun, uzun ve düzensiz çalışma saatleri ile yeterli dinlenme imkânı bulamamalarıdır."
"Yalnızca Emek Sömürüsü Değil, Kamu Güvenliği Sorunu"
Antalya'daki çalışma koşullarına ilişkin değerlendirmede bulunan DİSK Akdeniz Bölge Temsilcisi ve DİSK/Genel-İş Antalya Şube Başkanı Vedat Küçük, tur şoförlerinin yaşadığı sorunların yalnızca işçi haklarıyla sınırlı olmadığını, toplum güvenliğini de doğrudan ilgilendirdiğini söyledi. Küçük, yaz sezonunda turizmin yoğunluğunun arttığını ancak bu yükün büyük bölümünü taşıyan şoförlerin insanlık dışı koşullarda çalıştırıldığını savundu: "Bölge turizminin omurgasını oluşturan tur şoförleri günde 15-16 saate varan sürelerle direksiyon başında kalmaya zorlanıyor. Sabahın erken saatlerinde başlayan mesai gece geç saatlere kadar sürüyor. Yasal dinlenme süreleri, mola hakları ve insani çalışma standartları hiçe sayılıyor. Bu yalnızca bir emek sömürüsü değil, aynı zamanda kamu güvenliğini ve insan hayatını doğrudan tehdit eden büyük bir sorundur."
"Hem Kendisini Hem Yolcuyu Risk Altına Sokuyor"
Vedat Küçük, uykusuz ve yorgun şekilde direksiyon başına geçen şoförlerin hem kendi can güvenliklerini hem de taşıdıkları yerli ve yabancı turistlerin hayatını riske attığını ifade etti. Küçük, sektörde kayıt dışı istihdam, düşük ücretler, sendikal haklardan mahrum bırakılma ve denetim eksikliği bulunduğunu ileri sürerek, ilgili kurumların daha etkin denetim yapması gerektiğini söyledi.
DİSK'ten Üç Maddelik Çağrı
DİSK Akdeniz Bölge Temsilciliği ve DİSK/Genel-İş Antalya Şubesi, yaşanan sorunların çözümü için şu talepleri sıraladı:
Turizm taşımacılığı yapan firmaların Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından etkin şekilde denetlenmesi,
Takograf uygulamaları ile günlük çalışma ve dinlenme sürelerinin ulusal ve uluslararası standartlara uygun biçimde uygulanması ve ihlallerde yaptırımların artırılması,
Tur şoförlerine insanca yaşam koşulları sağlayacak ücret, sosyal haklar ve sendikal örgütlenme güvencesinin sağlanması.
"Tur Şoförleri Köle Değildir"
Açıklamasının sonunda tur şoförlerinin hak mücadelesini sürdüreceklerini belirten Vedat Küçük, şu ifadeleri kullandı:
"Turizmin kalkınması, bu sektörü ayakta tutan emekçilerin ezilmesi pahasına olamaz. Tur şoförleri köle değildir. DİSK olarak hukuksuz çalışma düzeninin karşısında durmaya ve şoförlerimizin haklı mücadelesini her platformda savunmaya devam edeceğiz."
Gözler Yetkili Kurumlarda
Şoförlerin dile getirdiği iddialar ile sektör temsilcileri ve sendikanın çağrıları, Antalya'da turizm taşımacılığı sektöründeki çalışma koşullarını yeniden gündeme taşıdı. Çalışma saatleri, dinlenme süreleri ve denetim mekanizmalarına ilişkin atılacak adımların hem çalışan hakları hem de trafik güvenliği açısından belirleyici olması bekleniyor.
