Türkiye'nin ilk kez ev sahipliği yaptığı 77. Uluslararası Uzay Kongresi (IAC 2026), uzay diplomasisinin ve küresel bilimin kalbini Antalya'ya taşıdı.
"One-to-One with Heads of Space Agencies" oturumunda Türkiye Uzay Ajansı (TUA), NASA, Avrupa Uzay Ajansı (ESA), Çin Ulusal Uzay İdaresi (CNSA), Japonya Havacılık ve Uzay Araştırma Ajansı (JAXA), Hindistan Uzay Araştırma Organizasyonu (ISRO) ve Kanada Uzay Ajansı liderleri aynı masada bir araya geldi.
Oturumun açılışını yapan TUA Başkanı Yusuf Kıraç, küresel uzay ekosisteminin ticari faaliyetler ve derin keşiflerle köklü bir değişimden geçtiğini belirterek, "Uzayın geleceği tek bir ülke ya da uzay ajansı tarafından inşa edilmeyecek. Güçlü ulusal kabiliyetlere, sorumlu liderliğe ve etkili uluslararası iş birliğine ihtiyaç var" dedi. Kıraç ayrıca sürdürülebilirlik ve uzaya uzun vadeli erişimin tek bir ülkenin gücüyle çözülemeyeceğini hatırlatarak, "Bunlar hiçbir ülkenin ya da uzay ajansının tek başına çözebileceği sorunlar değil. Bu nedenle uluslararası iş birliği önemini koruyor" değerlendirmesinde bulundu.
NASA Ay Üssü İnşası İçin Tarih Verdi
Artemis programı çerçevesinde insanlığın Ay'da kalıcı olmasını hedeflediklerini duyuran NASA Başkan Yardımcısı Matt Anderson, 2027 yılında fırlatılması öngörülen Artemis III göreviyle iniş sistemlerinin alçak Dünya yörüngesinde sınanacağını aktardı.
İnsanlı iniş ve üs kurulumu takvimini netleştiren Anderson, "2028'de bir sonraki Ay inişine hazırlanacağız. Artemis IV ve Artemis V ile Ay üssünü inşa etmeye ve Ay yüzeyinde kalıcı varlık oluşturmaya başlayacağız. Ardından hedefimizi Mars'a çevireceğiz" dedi.
Artemis Mutabakatı'na katılan ülke sayısının 76'ya ulaştığını kaydeden Anderson çok uluslu güven ortamının önemine işaret ederek, "Burada yeniden bu güveni oluşturmak, iyi ve zor konuları konuşmak, ekip olarak çalışmak için bulunuyoruz. Ay yüzeyine geri dönmek ve ardından odağımızı Mars'a çevirmek istiyoruz" ifadelerini kullandı.
Avrupa Bağımsız Fırlatma Kararı Alıyor
Küresel rekabet ve iş birliklerinin derinlemesine tartışıldığı kongrede ESA Genel Direktörü Josef Aschbacher, Avrupa'nın kendi fırlatma bağımsızlığını masaya yatırdıklarını söyledi.
Aralık ayında Roma'da toplanacak bakanlar kurulunun kritik bir dönemeç olacağını belirten Aschbacher, "Masadaki soru, Avrupa'nın kendi kabiliyetini oluşturup oluşturmaması. Bu; astronotların kendi roketimiz, kendi mürettebat aracımız, fırlatma kaçış sistemimiz, geri dönüş ve gerekli operasyon sistemleriyle gönderilmesi anlamına geliyor. Maliyet, fayda ve alternatiflere ilişkin değerlendirmeleri sunduk. Üye ülkelerle Aralık ayında verilecek karara hazırlanıyoruz" sözleriyle kıtanın yeni rotasını paylaştı.
Çin Asteroid Kalkanı Kuruyor
Gezegensel savunma alanındaki en kritik hamleyi ise Çin duyurdu. CNSA Başmühendisi Li Guoping, Chang'e ve Tianwen serisi keşiflerin yanında kurdukları asteroid erken uyarı merkezine dikkat çekerek, "İlk görev kapsamında 2027 yılının sonunda asteroid çarpma riskine karşı bir savunma deneme görevi gerçekleştirmeyi planlıyoruz" açıklamasını yaptı.
Çarpma riskine karşı küresel ortaklık çağrısında bulunan Li, "Asteroid savunması tek bir ülkenin sorumluluğu değil, tüm insanlığın ortak sorunudur. Bu konuda daha fazla ülke ve kuruluşun iş birliğine katılmasını teşvik ediyoruz" çağrısını dile getirdi.
Asya Devlerinden Mars Hamlesi
Kongrenin doğu kanadında Japonya ve Hindistan heyecan verici takvimlerini Antalya'da ilan etti.
JAXA Başkanı Hiroshi Yamakawa, Mars'ın uydusu Phobos'tan toprak örneği almayı hedefleyen Martian Moons eXploration (MMX) uzay aracının fırlatılmasına sayılı günler kaldığını belirterek, "MMX son derece zorlu bir görev. Hedefimiz Mars'ın uydusu Phobos'tan dünyada ilk kez örnek getirerek Dünya'ya ulaştırmak. MMX uzay aracını iki hafta içinde Japonya'dan fırlatacağız. Kongreden sonra Japonya'ya dönerek fırlatmaya odaklanacağız" bilgisini verdi.
Yamakawa ayrıca Toyota ortaklığıyla üretilen ve astronotların 1 aya kadar içinde yaşayabileceği basınçlı araç için "Basınçlı araç yalnızca Ay yüzeyinde hareket kabiliyeti sağlamayacak, aynı zamanda yaşam alanı işlevi de görecek" dedi.
2028 İstasyon Müjdesi
ISRO Başkanı V. Narayanan ise bağımsız uzay istasyonu planını paylaşarak, "2035'e kadar kendi uzay istasyonumuzu kurma hedefimiz var. İlk modülü 2028'de fırlatacağız. Bunun yanında Ay'a insan indirmeye yönelik kendi programımız da bulunuyor" müjdesini verdi. Ayrıca "Uzay sektöründe hepimizin gelişimi için uluslararası iş birliğinin zorunlu olduğuna inanıyorum" değerlendirmesinde bulundu.
Kanada Uzay Ajansı Başkan Vekili Jean-Claude Piedboeuf ise Artemis II görevinin kritik ortaklık boyutu ile Canadarm3 robotik kolunun Ay yüzeyindeki yeni sanayi ve madencilik kabiliyetlerine sunacağı katkıları anlattı.
