Seyahat Acentaları Yöneticileri Derneği (SAYD) Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Gem, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın web sitelerinde harita ve konum bulunduran ticari işletmelerden "Coğrafi Veri İzni" adı altında lisans bedeli talep etmesine sert tepki gösterdi. Uygulamayı tüm iş dünyasını vuracak bir "tsunami" olarak nitelendiren Gem, TOBB ve diğer meslek örgütlerini göreve çağırdı.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın 7221 sayılı Kanun'a dayanarak, tüketiciyi bilgilendirmek amacıyla web sitelerine harita veya konum entegre eden işletmelerden ağır lisans bedelleri talep etmeye başlaması turizm sektöründe büyük tepkiye yol açtı. İlk olarak seyahat acentelerini hedef alan bu uygulamanın, Türkiye'deki tüm ticari ekosistemi tehdit ettiğini belirten SAYD Başkanı Mehmet Gem, kamuoyuna ve iş dünyasına acil bir çağrıda bulundu.
Dijitalleşen İşletmelere "Coğrafi Veri" Tehlikesi
Bu uygulamanın sadece turizm sektörüyle sınırlı kalmayacağına dikkat çeken Mehmet Gem, sıranın diğer sektörlere de geleceğini belirtti. Müşterisine adresini göstermek için sitesine harita ekleyen bir banka şubesi, konum paylaşan bir restoran veya havaalanı transfer güzergahını gösteren bir otelin bile "coğrafi veri kullanıcısı" ilan edilerek ağır bedeller ve idari para cezalarıyla karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulunuldu.
Sektör Temsilcilerine Sert Eleştiri: "TÜRSAB Sınıfta Kaldı, TOBB Nerede?"
SAYD Başkanı Gem, açıklamalarında diğer meslek örgütlerinin sessizliğini de sert bir dille eleştirdi. TÜRSAB yönetimini, idareden gelen bu dayatmaya karşı hukuki süreçleri işletmeyip sessiz kalarak tehlikeli bir emsale kapı aralamakla suçladı. Otelci derneklerinin "bize dokunmayan yılan bin yaşasın" mantığıyla hareket ettiğini belirten Gem, bünyesinde milyonlarca işletme barındıran Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'ni (TOBB) ve Ticaret Odalarını da orantısız mali yüke karşı derhal aksiyon almaya ve siyasiler nezdinde ağırlığını koymaya davet etti.
"Küresel Devlere Değil, Yerli Esnafa Kesiliyor"
Tüketiciyi aydınlatmak amacıyla yapılan zorunlu konum bildirimlerinin ticari veri satışı olmadığının altını çizen Gem, asıl tepkisini küresel şirketlerin muafiyetine yöneltti. Yurt dışı merkezli dev arama motorları ve küresel platformların bu tahsilattan fiilen muaf kalacağını belirten Gem, "Uluslararası şirketler ülkemizdeki verileri paylaşırken muaf tutuluyor ancak yurt içindeki işletmelerimiz hazır bir 'gelir rezervi' olarak görülüp aynı veriler üzerinden ağır maliyetlere çarptırılıyor. Bu, kendi esnafımızı kendi elimizle cezalandırmaktır" ifadelerini kullandı.
Seyahat Acentaları İçin Saha Eylem Rehberi
SAYD, sektör temsilcilerinin hak kaybına uğramaması ve ağır idari para cezalarıyla karşılaşmaması adına acenteler için kritik bir eylem planı da yayınladı:
Zımni Kabulden Kaçının: Bakanlık portalı üzerinden doğrudan giriş yapıp izin süreci başlatmayın; bu durum "ben coğrafi veri üretiyorum" kabulü anlamına gelir.
Altyapı Sorumluluğunu Devredin: Kendi sunucularınızda konum verisi depolamayın. Web sitelerinizde doğrudan global platformların dış bağlantılarını (link) kullanarak sorumluluğu devredin.
Ön Bilgilendirme Şerhi Düşün: Çevrimiçi sayfalarınızdaki konum bilgilerinin veri satmak için değil, Tüketiciyi Aydınlatma Yükümlülüğü kapsamında sunulduğuna dair hukuki notlar ekleyin.
Sosyal Medya ve Pazarlama Dilini Denetleyin: Telif riski doğurabilecek dinamik haritalar veya ekran görüntüleri yerine, metinsel adres tarifleri veya açık kaynaklı yönlendirmeler tercih edin.
Tebligatlara İtiraz Edin: Resmi tebligat gelmesi durumunda 15 gün içinde işletmenizin veri üreticisi olmadığına dair idareye itirazınızı sunun. (Örnek dilekçeler SAYD'dan temin edilebilir).
Hukuki Süreci Takip Edin: İtirazın reddedilmesi halinde yüksek cezalarla karşılaşmamak için İdare Mahkemelerinde vakit kaybetmeden "Yürütmeyi Durdurma" talepli iptal davaları açın.
