Kış mevsimi öncesinde evlerde ve toplu yaşam alanlarında kullanılan ısıtma sistemlerinin gözden geçirilmesi, hem enerji faturalarını düşürmek hem de olası can ve mal kayıplarının önüne geçmek açısından kritik öneme sahip.
Bireysel ısıtmada kullanılan kombiler ile apartman ve sitelerin merkezi sistemlerindeki kazanların mevsime hazır hale getirilmesi gerektiğini belirten Antalya'dan Akdeniz Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. İbrahim Atmaca, zamanında yapılan kontrollerin hane bütçesini doğrudan koruduğunu söyledi.
Görünmeyen Kireç ve Tortu Parayı Bacadan Uçuruyor
Isıtma sistemlerinde bakım ve enerji verimliliğinin cihazın fiziki ömrünü doğrudan belirlediğini hatırlatan Prof. Dr. İbrahim Atmaca, yanma odasından suya geçen ısı zincirindeki aksamalara dikkat çekti.
Konunun teknik boyutuna ve risklerine değinen Atmaca, “Doğal gazın yanmasıyla ortaya çıkan enerji, kombi veya kazan içerisindeki ısı transfer yüzeylerinden ısıtma suyuna aktarılır. Zaman içerisinde bu yüzeylerin su tarafında oluşabilecek kireç ve tortu, yanma gazları tarafında birikebilecek kurum ve partiküller ısı geçişini olumsuz etkiler. Bunun sonucunda yakıttan elde edilen enerjinin daha küçük bölümü ısıtma suyuna aktarılırken daha büyük bölümü baca gazlarıyla dışarı atılabilir" uyarısını paylaştı.
Arızalara Davetiye Çıkaran Yüzde 5'lik Gizli Kayıp
Özellikle kazanlarda meydana gelen kirlenmelerin verimi en az yüzde 5 düşürdüğünü ifade eden Prof. Dr. Atmaca, bu durumun cihazın iç parçalarında kalıcı hasarlara yol açabileceğini aktardı.
Cihaz ömrünün ve güvenliğinin bakım süreçleriyle doğrudan bağlantılı olduğunu söyleyen Atmaca, “Kireç, tortu ve kurum birikimleri yalnızca enerji verimliliğini olumsuz etkilemez, zaman içerisinde eşanjör ve kazan borularında aşırı sıcaklıklar, korozyon ve malzeme hasarlarıyla birlikte delinme ve arızalara da zemin hazırlayabilir. Dolayısıyla düzenli bakım, enerji ekonomisinin yanı sıra cihaz ömrü ve işletme güvenliği açısından da önemlidir. Özellikle merkezi kazanlı sistemlerde bakım sırasında emniyet ventilleri, yanma ve alev kontrol sistemleri ile diğer güvenlik elemanlarının çalışır durumda oldukları kontrol edilmeli, kazan dairesinin havalandırılması ve baca sistemi de ihmal edilmemelidir" sözleriyle apartman sakinlerini ve yetkilileri uyarıyor.
Apartman Yöneticilerinin Karıştırdığı Yasal Ayrım
Merkezi ısıtma sistemine sahip çok katlı binalarda bakım ve periyodik kontrol kavramlarının birbirine karıştırıldığını dile getiren Atmaca, bu ayrımın yasal ve güvenlik boyutuna açıklık getirdi.
Bakım işleminin yapılmış olmasının mevzuat şartlarını tamamlamadığına değinen Atmaca, “Bakım cihazın düzgün, verimli ve güvenilir çalışmasını sürdürmesine yönelikken, periyodik kontrolde ekipmanın güvenli kullanılmaya uygun olup olmadığı mevzuatta belirlenen esaslara göre değerlendirilir. Bu nedenle apartman ve site yöneticilerinin yalnızca 'kazanımızın bakımını yaptırdık' demekle yetinmemeleri, kazanların mevzuatın gerektirdiği periyodik kontrollerinin de zamanında yaptırılmış olmasına dikkat etmeleri gerekir" dedi.
Yoğuşmalı Kombide 55 Derece
Bireysel kullanıcılar için kombi seçiminin tek başına yeterli olmadığını, doğru bir mühendislik projelendirmesinin şart olduğunu kaydeden Atmaca, düşük dönüş suyu sıcaklığının yoğuşma avantajını devreye soktuğunu aktardı.
Tesisat detaylarını aktaran Prof. Dr. Atmaca, “Yoğuşmalı kombilerde düşük dönüş suyu sıcaklıkları cihazın baca gazındaki su buharının yoğuşma enerjisinden daha fazla yararlanmasını sağlar. Doğal gazlı sistemlerde yaklaşık 55 derece dönüş suyu sıcaklığı bu açıdan önemli bir eşiktir. Dönüş sıcaklığı bu değerin altına indikçe yoğuşmadan yararlanma ve dolayısıyla verim artar. Ancak yoğuşmalı kombiden yüksek verim elde etmek yalnızca doğru cihaz seçimine bağlı değildir. Radyatörlerin uygun büyüklükte seçilmesi, tesisatın doğru boyutlandırılması ve sistemin uygun su sıcaklıklarında çalışabilecek şekilde tasarlanması gerekir. Örneğin radyatör yüzey alanının yetersiz olması durumunda ortamı istenen sıcaklığa getirebilmek için daha yüksek su sıcaklıkları gerekebilir ve bu da yoğuşmadan elde edilebilecek verim avantajını azaltabilir. Bu nedenle ısıtma sistemlerinin kurulumu ve yenilenmesinde mühendislik hizmeti alınması önemlidir" açıklamasında bulundu.
Termostatı 1 Derece Düşürerek Faturada Yüzde 10 Tasarruf
Ev içi konfor sıcaklığının gereğinden yüksek tutulmasının tüketimi ciddi oranlarda katladığına işaret eden Prof. Dr. Atmaca, oda sıcaklığını sadece 1 derece düşürmenin yıllık ısıtma giderlerinde yüzde 5 ile yüzde 10 arasında doğrudan tasarruf sağladığını ifade etti.
Yalıtım kalitesi ve bina konumuna göre değişen bu dengede ufak alışkanlıkların büyük fark yarattığını belirten Atmaca, “Oda termostatları ve termostatik radyatör vanalarının doğru kullanılması önemlidir. Radyatörlerin önünün mobilya, perde veya dekoratif kaplamalarla kapatılmaması da ısı transferinin sağlıklı gerçekleşmesi açısından dikkat edilmesi gereken basit ama etkili önlemler arasındadır" diyerek pratik kullanım tüyoları verdi.
Sezon Başlamadan Alınacak Önlemler
Enerji tasarrufunun sadece ekonomik bir kazanım değil, doğrudan karbon ayak izini azaltan çevreci bir yaklaşım olduğunu hatırlatan Atmaca, gelecekte ısı pompaları yaygınlaşsa bile mevcut kombi ve kazan sistemlerinin uzun yıllar hayatımızda kalacağını vurguladı.
Isıtma sezonu açılmadan tedbirlerin tamamlanması gerektiğinin altını çizen Prof. Dr. İbrahim Atmaca, sözlerini şu şekilde tamamladı:
"Önümüzdeki dönemde elektrifikasyon ve özellikle yüksek verimli ısı pompalarının binalarda daha yaygın kullanılacağını öngörüyoruz. Ancak mevcut yapı stokumuzda kombi ve kazanlar daha uzun süre kullanılmaya devam edecek. Bu nedenle geleceğin düşük karbonlu ısıtma teknolojilerine hazırlanırken bugün kullandığımız sistemleri de mümkün olan en güvenli, verimli ve ekonomik şekilde işletmeliyiz. Bir ısıtma cihazının sadece çalışıyor olması, doğru, güvenli ve verimli çalıştığı anlamına gelmez. Isıtma sezonu başlamadan kombilerin bakımlarının, merkezi sistem kazanlarının ise bakımlarının yanında gerekli periyodik kontrollerinin yaptırılması ihmal edilmemelidir."
