TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) Antalya Şubesi, 6 Şubat 2023 depremlerinin 3. yıl dönümünde basın toplantısı ve kahvaltı etkinliği düzenledi. Bir otelde gerçekleştirilen etkinlikte, depremler sonrası yapılan çalışmalar, mevcut yapı stokunun durumu ve alınması gereken önlemler anlatıldı.
Toplantıda konuşan İMO Antalya Şubesi Yönetim Kurulu Üyesi Erman Aydın, depremin değil ihmallerin can kayıplarına yol açtığını vurgulayarak, Antalya’nın yapı stoğunun güvenli olmadığını söyledi.
“DOĞANIN ŞAKASI OLMAZ, YIKIMIN NEDENİ DEPREM DEĞİL İHMALDİR”
Erman Aydın, depremlerin ardından yalnızca anma etkinlikleri düzenlemediklerini belirterek, teknik ve mesleki sorumluluk gereği birçok çalışma yürüttüklerini ifade etti. Aydın, şu değerlendirmelerde bulundu:
“Doğanın şakası olmaz. Depremlerden sonra bir dizi etkinlik de gerçekleştirdik. Deneyimlerimizi paylaştık. Neler yapılabilir onu konuştuk. Mevcut deprem yönetmelikleri üzerinde bazı kararlar aldık. Belediyeler ile paylaştık. Belediyeler bunlara uymaya başladı. 6 Şubat depremlerinde on binlerce vatandaşlarımızı kaybettik. Benzer acıların yaşanmaması gerekir. Bugün biz burada anmak için bir araya gelmedik.”
Depremlerin zamanının bilinmediğini ancak büyüklüğünün ve olası etkilerinin öngörülebilir olduğunu vurgulayan Aydın, “Yıkımın nedeni deprem değil ihmaldir” dedi.
“ANTALYA’NIN YAPI STOĞU GÜVENLİ DEĞİL”
Antalya’daki binaların büyük bölümünün güncel deprem verileri dikkate alınmadan inşa edildiğini söyleyen Aydın, yapı ve malzeme kalitesinin geçmişte bugünkü standartların çok altında olduğuna dikkat çekerek “Antalya’nın yapı stoğu güvenli değildir. Binalar yapılırken deprem tehlikesi bugünkü veriler ile değerlendirilmiyordu. İnşaat ve yapım kalitesi bugünkü şartların çok altında idi. Bugün yönetmelikler değişti, yapı ve malzeme teknolojisi ilerledi. Ancak yapı stoğunun büyük bir bölümü dünün kabulleri ile ayakta kalmaya çalışıyor.” dedi.
“TADİLATLAR KARA DÜZEN YAPILIYOR, HAYAT ALLAH’A EMANET”
Aydın, özellikle ruhsatsız ya da yetersiz denetimle yapılan tadilatların ciddi riskler taşıdığını söyleyerek “Tadilatların çok büyük bir bölümü ilgili idarelerin dışında yapılıyor. Basit tadilat ruhsatı altında yapılıyor. Tadilat sırasında uzmanlar inceleme yapamıyor. Kara düzen olarak yapılıyor, Allah’a emanet olarak kalıyor. Ticari konutlarda vahşi şekilde devam ediyor.” Diye konuştu.
Antalya’da bir yapıda kolon kesildiğinin tespit edildiğini ve ilgili kurumlara bildirildiğini aktaran Aydın, söz konusu binanın şu anda yenilendiğini ancak benzer durumda yüzlerce yapı olabileceğini söyledi. “Tehlike günlük hayatımızın tam ortasında. Okullarda ve kreşlerde de olabilir” ifadelerini kullandı.
“RİSK BİLİNMEDEN DÖNÜŞÜMDEN SÖZ EDİLEMEZ”
Antalya’da şeffaf ve güncel bir yapı envanteri bulunmadığını dile getiren Aydın, etkili bir dönüşüm için öncelikle riskin net olarak ortaya konması gerektiğini vurguladı:
Erman Aydın “Bizler riski bilmeden etkili bir dönüşümden söz edemeyiz. Antalya’da yapı stoğu acilen taranmalıdır. Denetlenmelidir. Her türlü tadilat mühendis denetiminde olmalıdır. Bunlar yaşam hakkının gereğidir. Afet kader değildir, deprem öldürmez, ihmal öldürür. Antalya depreme henüz hazır değildir” diyerek karar vericilere daha kararlı ve bilimsel adımlar atılması çağrısında bulundu.
“RİSKLER BİLİNİYOR, ÖNLEM ALINMIYOR”
TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Antalya Şubesi adına basın açıklamasını okuyan yönetim kurulu üyesi Neslihan Başar, 6 Şubat depremlerinin üçüncü yılında Türkiye’nin dünden daha hazır olmadığını söyledi. Başar, on binlerce yurttaşın yaşamını yitirdiği, on binlerce binanın yıkıldığı depremlerin yıl dönümünde yalnızca anma yapmakla yetinilmemesi gerektiğini belirterek, ihmallerin ve yanlış politikaların ağır sonuçlarını hatırlatma sorumluluğu taşıdıklarını ifade etti.
“DEPREM BEKLENMEDİK DEĞİL, ÖNLENEBİLİR BİR GERÇEK”
Depremin öngörülebilir bir doğa olayı olduğuna dikkat çeken Başar, yıkımın büyüklüğünün yapı üretimi, denetim ve risk azaltma politikalarıyla doğrudan ilişkili olduğunu vurguladı. Aynı büyüklükteki depremlerin farklı ülkelerde bu ölçekte can kaybına yol açmamasının, sorunun doğada değil insan eliyle yaratılan zaaflarda olduğunu ortaya koyduğunu söyledi.
“MİLYONLARCA KONUT ACİL DÖNÜŞÜM BEKLİYOR”
Başar, resmi verileri hatırlatarak Türkiye genelinde milyonlarca konutun risk altında olduğunu ifade etti. TBMM Kahramanmaraş Depremleri Araştırma Komisyonu raporuna göre 6–7 milyon konutun acilen dönüştürülmesi gerektiğini, yalnızca İstanbul’da yaklaşık 600 bin konutun çok riskli durumda olduğunu aktardı.
Buna rağmen hâlâ bütüncül ve kamuoyuna açık bir yapı envanteri oluşturulmadığını belirten Başar, “Risk bilinmeden, öncelik belirlenmeden etkili bir dönüşümden söz edilemez” dedi.
“KENTSEL DÖNÜŞÜM RANT ODAKLI YÜRÜTÜLÜYOR”
Yaklaşık 13 yıldır uygulanan kentsel dönüşüm politikalarının deprem riskini azaltmaktan çok, arsa değeri yüksek bölgelerde parsel bazlı yenilemelere indirgendiğini söyleyen Başar, dönüşümün kamusal bir planlama meselesi olduğunun altını çizdi.
“DEPREME HAZIRLIK AFET SONRASINA SIKIŞIYOR”
Okulların, hastanelerin, kamu binalarının ve altyapı sistemlerinin ne kadarının güvenli olduğu konusunda şeffaf bilgi paylaşılmadığını belirten Başar, afet yönetiminin yalnızca arama-kurtarma kapasitesiyle ölçülemeyeceğini vurguladı.Deprem toplanma alanlarının yetersizliğine ve bir kısmının imar değişiklikleriyle yapılaşmaya açılmasına da dikkat çekti.
“AFETLER KADER DEĞİL, SİYASİ TERCİHLERİN SONUCUDUR”
Açıklamanın sonunda İMO adına çağrıda bulunan Başar, “Güncel ve şeffaf yapı envanteri oluşturulması, periyodik bina kontrollerinin yasal zorunluluk haline getirilmesi, kentsel dönüşümün rant değil risk temelli bir kamu politikası olarak ele alınması ve mühendislik hizmetlerinin tüm aşamalarda eksiksiz uygulanması gerekmektedir .6 Şubat’ta yitirdiklerimize karşı sorumluluğumuz, aynı acıların bir daha yaşanmaması için bugünden harekete geçmektir” dedi.
