Tarım sektöründe üretim maliyetleri üzerindeki baskı devam ediyor. Antalya Ticaret Borsası ve Antalya Tarım Konseyi Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, TÜİK’in Haziran 2026 Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi verilerini değerlendirdi. Çandır, Tarım-GFE’nin haziran ayında aylık bazda yüzde 0,92 gerilediğini belirtti. Bu oranın son 10 yılın en düşük haziran verisi olduğunu ifade eden Çandır, yıllık artışın ise yüzde 32,06 seviyesinde gerçekleştiğini söyledi.
Tarım Maliyetlerinde Aylık Gerileme
Haziran ayında tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksi aylık yüzde 1,20 azaldı. Ancak aynı endeks yıllık bazda yüzde 33,88 yükseldi. Tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler endeksi ise aylık yüzde 0,93, yıllık yüzde 21,49 arttı. Girdi kalemlerindeki değişimler ise farklılık gösterdi. Enerjide aylık yüzde 2,61, gübrede yüzde 2,10 ve veteriner hizmetlerinde yüzde 3,32 düşüş yaşandı. Buna karşılık tarımsal ilaç yüzde 1,23, diğer kalemler ise yüzde 1,33 yükseldi.
Gübre Maliyeti Bir Yılda Yüzde 50,99 Arttı
Yıllık bazda en dikkat çekici artış gübre fiyatlarında görüldü. Çandır’ın aktardığı verilere göre gübre maliyeti bir yılda yüzde 50,99 arttı. Tohumda yıllık artış yüzde 31,44, enerjide yüzde 31,21 oldu. Tarımsal ilaç yüzde 22,60, veteriner hizmetleri yüzde 26,51 ve yem yüzde 31,86 yükseldi. Diğer girdi kalemlerinde ise yıllık artış yüzde 34,40 olarak gerçekleşti.
Üretici Fiyatları Maliyet Artışının Gerisinde Kaldı
Çandır, haziran ayında Tarım-ÜFE’nin aylık bazda yüzde 9,02 gerilediğini hatırlattı. Tarım-ÜFE’nin yıllık artışının ise yüzde 9,55 seviyesinde kaldığını belirten Çandır, üretici fiyatlarının maliyet artışlarını karşılamakta zorlandığına dikkat çekti. Çandır, uzun yıllar ortalamalarının karşılaştırılmasının da üreticinin maliyet baskısını ortaya koyduğunu ifade etti.
Tarımda Maliyet Artışı ile Üretici Fiyatı Arasındaki Fark Açılıyor
Tarımsal girdi maliyetlerinin yıllık artışı yüzde 32,06 olurken Tarım-ÜFE’deki yıllık artış yüzde 9,55 seviyesinde kaldı. Bu tablo, üreticinin maliyetlerdeki yükselişi ürün fiyatlarına aynı ölçüde yansıtamadığına işaret ediyor. Çandır, üreticinin sürdürülebilir şekilde üretimde kalabilmesi için maliyet baskısına karşı desteklerin önem taşıdığını vurguladı.
Gıda Enflasyonu Yüzde 35,44’e Ulaştı
Haziran ayında tüketici fiyatları aylık yüzde 0,99, yıllık yüzde 32,11 arttı. Gıda enflasyonu ise yıllık bazda yüzde 35,44 olarak gerçekleşti. İşlenmemiş gıdada yıllık artış yüzde 33,19 olurken yaş meyve ve sebzede yıllık değişim yüzde 28,15 olarak kaydedildi. Bu veriler, tarımsal üretimde yaşanan maliyet baskısının gıda fiyatları üzerindeki etkisini de gündeme taşıdı.
Tarıma Dayalı Sanayide Enflasyon Daha Yüksek
Çandır, tarıma dayalı imalat sanayisindeki fiyat hareketlerine de dikkat çekti Haziran ayında Yİ-ÜFE aylık yüzde 1,80, yıllık yüzde 28,09 arttı. Üretici düzeyindeki gıda enflasyonu ise aylık yüzde 0,88, yıllık yüzde 33,07 olarak gerçekleşti. Çandır, bu verilerin tarıma dayalı imalat sanayisindeki enflasyonun tarımdaki üretici fiyatlarından daha yüksek seyrettiğini gösterdiğini belirtti.
Küresel Gelişmeler Tarım Maliyetlerini Etkiliyor
Çandır, küresel emtia piyasalarındaki gelişmelerin Türkiye’deki tarımsal üretim maliyetlerini etkilediğini söyledi. Özellikle enerji, doğal gaz, gübre ve lojistik maliyetlerinin yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Çandır, küresel gelişmelerin önümüzdeki dönemde yeni maliyet baskıları oluşturabileceği uyarısında bulundu. Orta Doğu’daki çatışmalar, Hürmüz Boğazı’ndaki belirsizlikler ve Rusya-Ukrayna Savaşı nedeniyle yaşanan gelişmelerin enerji ve lojistik maliyetlerini etkileyebileceğini ifade etti.
“Üreticinin Üretimden Kopmaması İçin Destek Şart”
Çandır, üreticinin artan maliyetler karşısında üretimden uzaklaşmaması gerektiğini vurguladı. Bu nedenle artan girdi maliyetlerine karşı doğrudan ve hedefli desteklerin hayata geçirilmesi gerektiğini belirten Çandır, tarımsal üretimin sürdürülebilirliği için maliyet baskısının yakından takip edilmesi çağrısında bulundu.
