Antalya’nın tarihi Kaleiçi, bugünlerde koruma kararları ile ticari gerçeklerin karşı karşıya geldiği bir dönemeçten geçiyor. Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun (AKVKBK) bölgedeki mimari dokuyu bozan tabela, tente, teşhir stantları ve her türlü izinsiz işgalin kaldırılmasına yönelik kararı, Muratpaşa Belediyesi zabıta ekiplerince uygulanmaya başladı. Birçok işletmeyi ilgilendiren bu hamle, bölgenin gelecekteki turizm vizyonu ile esnafın günlük geçim mücadelesini yeniden tartışmaya açtı.
1 /
9
Mirasın Korunması İçin "İzinsiz İşgal" TemizliğiAKVKBK tarafından alınan ve 2024 yılı Ekim ayına dayanan karar, tarihi dokuyu perdeleyen her türlü unsura karşı net bir duruş sergiliyor. Kurulun karar metninde; mimari yapının algılanmasını engelleyerek cephelere zarar veren reklam panoları, teşhir stantları, sokaklara taşan yeme-içme üniteleri ve her türlü izinsiz uygulamanın ivedilikle kaldırılması istendi. Bu kapsamda bölgedeki birçok otel, restoran ve hediyelik eşya dükkanına yapılan tebligatların ardından 15 günlük süre dolarken, esnafın büyük kısmı tentelerini sökmeye ve dışarıdaki malzemelerini kaldırmaya başladı.
2 /
9
ANTOB’dan "Venedik Modeli" ÖnerisiYaşanan süreçte esnafın mağduriyetine dikkat çeken Antalya Turistik Otelciler ve Pansiyoncular Birliği (ANTOB), dünyadaki benzer turistik merkezlerden ilham alan bir rapor hazırladı. ANTOB Başkanı Alp Özel, 1970’li yıllardaki katı kararlar nedeniyle halkın bölgeyi terk etmek zorunda kaldığını hatırlatarak, "Çünkü çağa uygun, modern, tuvaletler yoktu evlerde, kanalizasyon yoktu, hiçbir şey yoktu. Dolayısıyla insanlar, buradaki evlerini terk edip şehrin daha yukarılarına taşındılar. Dolayısıyla halk buradan çıktı. Arkasından burası, 2005- 2010 arasında yine mahallemizin bir ferdi olan Menderes Türel Başkan zamanında yapılan işlerle yeniden canlandı. Altyapı o zaman yapıldı, elektrik hatları yenilendi, kanalizasyonlar yapıldı ve burası tekrar insanların cazibe merkezi olmaya başladı. Dolayısıyla aynı hataya şimdi düşmeyelim. Bir planlama yapalım. Bu planlamayı burada yaşayan halkıyla, esnafıyla, işletmeleriyle hep birlikte yapalım. Biz buna katkı koymak adına bir rapor hazırladık. Bu raporu Antalya Valiliği ve belediyelerimize sunacağız" dedi.
3 /
9
Esnafın Vitrin ve Teşhir ÇıkmazıKaleiçi’ndeki yapıların dükkan olarak tasarlanmadığını ve çoğunun vitrini olmadığını vurgulayan esnaf, ürünlerini sergileyememekten şikayetçi. 25 yıldır market işleten Zübeyde Nalcılar, dükkanların fiziksel yapısına dikkat çekerek, "Burada yıllardır böyle devam ediyor. Çünkü bizim dükkanlarımızın vitrini yok. Mecburen dışarıda sergilemek zorundayız. Bir de markette mecburen dolaplarımızın dışarıda olması gerekiyor. Dükkanın içi küçük. İçeri koyma şansımız çok zor. Koymasak market olduğu hiç anlaşılmayacak. Bunları şimdi kaldırmamızı istiyorlar da kaldırırsak zaten iş yapamayız, kiracıyız. Onun için bunların mecburen görsel olarak dışarıda olması lazım. Dışarıdan bakıldığında bir hediyelikçi, bir market olduğu anlaşılmaz. Buna bir çare olsa iyi olur" ifadelerini kullandı.
4 /
9
"Vitrinsiz Bir AVM Olur mu?"Benzer şekilde, tanıtım materyallerinin kaldırılmasının turizmi olumsuz etkileyeceğini savunan ANTOB Başkanı Alp Özel, Venedik örneğini vererek şunları söyledi: "Dünyada bunun örnekleri var ve en belirgin örnek Venedik. Venedik'in bizden çok daha eski, 400- 500 yıllık binaları var. Ve ana akslar oluşturmuşlar. Bu aksların üzerinde ticaret aksı, kültür aksı, işte kafelerin olduğu akslar, ondan sonra sergi alanların yaratıldığı akslar. Bu aksların üzerinde gezdiğiniz zaman görüyorsunuz ki bizdeki farkı, özellikle ticaret akslarında vitrinler var. Bunun izni verilebilir. Yoksa 'Bunu sök, kaldır. Bu artık burada olmayacak.' Evet olmasın ama bunu ne yapalım? Buna bir çözüm önerisi gelmeden sadece 'Bunları kaldır' yaklaşımı, biraz buradaki esnafın belini büktü açıkçası. İnsanlar kendi ürünlerini teşhir edemeyecek, bir tane sokak kapısı var. Turistin, sokak kapısından içeriye girmesi lazım, ne satıldığını görmesi için. Bir AVM düşünün ama hiçbirinin vitrini yok. Olur mu?"
5 /
9
Projesiz Uygulama Esnafı Öldürür mü?Hediyelik eşya satıcısı Ali Yumuşak, tebligatların alternatifsiz gelmesine tepki göstererek, "Belediye aracılığıyla bize tebligat gönderdiler. Duvara montajlı hiçbir şey olmayacak, dışarıya ürün çıkmayacak. Muhtarlar, Kaleiçi esnaf dernek başkanları şu anda kurumlarla görüşüyor. Sonuç ne olacak daha tam da belli değil. Ama uyguladıkları karar esnafı tamamen öldürmek. Hiçbir proje yok. Tamamen 'Bunları sökün, ürününüzü içeri koyun, hiçbir şey çıkarmayın' diyorlar. Kaleiçi'nin dükkanları buna müsait değil. Vitrinleri yok. Dükkanlar zaten sonradan çevirme, küçük olduğu için turizm ürününü esnaf satmak için sergilemek zorunda. Sergi yapmadığın sürece hiçbir iş olmaz" şeklinde konuştu.
6 /
9
Görsel Düzenlemenin Sınırı ve HarabelerSadık Ercan ise düzenleme yapılırken estetiğin sadece sökme üzerine kurulmaması gerektiğini belirtti. Ercan, "Doğma büyüme Kaleiçiliyim. Evim de burada. 'Bir düzenleme' diyorlar ama nasıl bir düzenleme olduğuna da şaşkınlık, hayretler içindeyiz. Çünkü bu düzenlemenin bir sınırı olmalı. İnsanlara bir yön çizilmeli önce. 'Daha önce söylendi' dediler ama biz bilmiyoruz ne olduğunu. 'Bunlar kalkacak' dediler. Peki, bunları kaldırayım ama bunun arkası yıkık, arkası pislik içinde, harabe içinde. Turist geldiği zaman şurada gözüne hoş gelen şeyler var ama biz bunu kaldırdığımız zaman ne görünecek? Buna bir sınırlama getirseler" diyerek kararsızlığını dile getirdi.
7 /
9
Turizmin Görsel Dili Engelleniyor mu?Sedat Sabah, turistlerin içeri girmesi için bir sebep görmesi gerektiğini belirterek, "Buna uygun bir çözüm aranmalı, örneğin bir hediyelikçi görsellerini göstermesi gerekiyor. Ürünü görmeden insanlar nasıl dükkana girebilecek? Seyahat acenteleri var, tur satıyor ama görselini görmeden nasıl satabilecekler" derken; turizm acentesi sahibi Turgut Eroğlu da görsellerin eksikliğine değinerek, "Daha önceden çok güzel şekilde Antalya'mızın en güzel, gezilecek, dolaşılacak yerlerini insanlara gösteriyorduk, anlatıyorduk, tanıtıyorduk. Görseller olmadan ben bu insanlara ne anlatacağım, ne göstereceğim? Oranın bir seyahat acentesi olduğu bile belli olmuyor artık. Ne olduğu belli olmuyor. Kimin ne sattığı, kimin ne aldığı da belli olmuyor. Bir çözüm yolu bekliyoruz" dedi.
8 /
9
Yağmur ve Güneş Altında Mağduriyet KorkusuKarakteristik Antalya ikliminde tentelerin hayati önem taşıdığını hatırlatan Hesapçıoğlu Sokak esnaflarından Ali Çardak, "Gelen yazıda Hesapçıoğlu Sokak başta olmak üzere tüm Kaleiçi'ndeki taşmaların tente, yağmurluklar, vitrinler vesaire bunların hepsinin sökülmesi, duvarların ortaya çıkması isteniyor ama olayın aslı oradaki masa sandalyeden nasıl tenteye geldi; biz de bilmiyoruz. Resmi yazıda da sadece KUDEB şunu söylüyor, 'Geleceğe miras bırakmak için.' Tamam miras bırakalım ama yağmur tentesini sökünce mi miras kalıyor? Onu da bilmiyoruz" yorumunu yaptı. Vahdet Soydemir ise maddi kaygılarını ekleyerek, "Böyle bir olayla karşılaştığımız için çok üzgünüz. Tabii ki bazı aksilikler vardı. Biz bunun farkındaydık, düzelmesi tarafındaydık ama tek sıkıntı böyle bodoslama bir şekilde gelip, 'Onu kaldırın, bunu kaldırın' demeleri sıkıntı oldu. Tamam biz bazı şeyler yapalım ama bize bir öneriyle gelebilirlerdi; 'Biz bunu böyle kaldıracağız ama arkadaşlar siz de mağdur olmayın.' Çünkü Antalya güneş ve yağmur memleketi, dükkanlarımızı bir şekilde yağmurdan ve güneşten korumak zorundayız. Şu anda bütün her şeyimizi kaldırdık duvarlardan. Tentelerimizi de söküyoruz. Duvarım düz, yağmur yağdığında dükkanımı su basacak. Peki, benim zararım ne olacak? Kim karşılayacak? Bizim mağduriyetimiz bu. Esnaf zaten kötü sezonlar, kötü zamanlar geçiriyor" dedi. Kaleiçi’nde başlayan bu radikal dönüşüm süreci, tarihsel mirasın korunması ile yaşayan bir kentin ekonomik gerçekleri arasındaki ince çizgiyi bir kez daha gözler önüne seriyor. Şimdi gözler, yetkililerin esnaftan gelen çözüm taleplerine ve ANTOB’un sunacağı raporun yansımalarına çevrildi.
9 /
9
