Ekolojik Araştırmalar Derneği (EKAD) tarafından Antalya sahillerinde iki yıldır sürdürülen 'Plastiksiz Kıyılar, Plastiksiz Sular' projesi kapsamında rapor hazırlandı.
EKAD gönüllüleri, Türkiye Çevre Eğitim Vakfı (TÜRÇEV) ve Antalya Büyükşehir Belediyesi gibi kurumların desteğiyle Konyaaltı, Lara, Belek plajlarında plastik atık temizliği etkinlikleri düzenledi. Hazırladıkları 'Plastik Gerçekleri' adlı raporda, plastiğin yaşamın ayrılmaz bir parçası haline geldiğine vurgu yapan EKAD Proje Koordinatörü Deniz Candaş, özellikle tek kullanımlık plastiklerdeki artışın küresel plastik kirliliği krizine yol açtığını belirtti.
Candaş, her yıl milyonlarca ton plastik atığın doğaya karıştığına dikkat çekerek “Bu durum tüm ekosistemleri ve biyolojik çeşitliliği tehdit ediyor. Plastiklerin yıkım ürünlerinin ve içerdikleri sayısız katkı maddesinin besin zincirlerine girmesi, insan dahil birçok canlıda sağlık sorunları yaratıyor. Toplama ve imha maliyetleri giderek artarken, birçok sektör bu kirlilikten olumsuz etkileniyor" açıklamasını yaptı.
"Amacımız Alternatif Yollar Sunmak"
Deniz Candaş, tamamen plastiksiz bir hayatın gerçekçi bir hedef olmadığını ifade etti ve ekledi:
"Özellikle bazı önemli sektörler için plastik neredeyse vazgeçilmez bir malzemeyken günlük hayatımızdan plastikleri tamamen çıkarmak mümkün olmasa bile bazılarının yerine koyabileceğimiz alternatifler var. Amacımız, plastikler ve yarattıkları kirlilik konusunda farkındalık kazandırmak, plastik kirliliğinin önüne geçmek için neler yapılabileceğine dair örnekler vermek ve daha sürdürülebilir bir yaşam için alternatif yollar sunmak."
Doğada Nanoplastik Sorunu Artıyor
EKAD tarafından hazırlanan raporda, kKimyasal yapılarındaki güçlü bağlar nedeniyle plastiklerin biyolojik ya da kimyasal süreçte parçalanmasının yüzlerce yıl alabildiği vurgulandı:
"Güneş ışığı (UV), nem ve sıcaklık değişiklikleri gibi etkenlerle gittikçe daha küçük parçacıklara ayrılıp su kaynaklarına ve topraklara karışarak kirliliğe yol açıyor. Plastiklerin yıkımı sonucu oluşan ve boyutu 5 milimetreden küçük parçacıklara mikroplastik, 1 mikrometreden daha küçük parçacıklara da nanoplastik deniyor. Çevre ve sağlık açısından esas sorunu yaratan da yüz yıllarca doğada kalabilen bu yıkım ürünleri."
Yılda 380 Milyon Ton Plastik Üretiliyor
Raporda; plastik poşetler, pet şişe ve bardaklar, pipetler, tabaklar, çatal-bıçak takımları, streç film ve ambalajlar gibi ürünlerin tek kullanımlık plastikler olduğunun altı çizildi:
"Sadece tek sefer kullanılmak için üretiliyor ve sonra çöp oluyorlar. Üretimleri ucuz ve kolay. Bu nedenle büyük miktarlarda üretiliyorlar. Yıllık küresel üretim miktarı 380 milyon tonu aşmış olan plastiklerin en az yarısı tek kullanımlık. Büyük kısmı geri dönüşüme uygun değil. Bu nedenle de ciddi kirlilik sebebi. Çoğumuzun günlük yaşamının parçası olan plastik poşetler, şişe ve bardaklar, karıştırma çubukları, pipetler ve piknik gereçleri, kulak çubukları, ıslak mendiller ve ped, bebek bezi gibi hijyen ürünleri tek kullanımlık. Sigara filtreleri de tek kullanımlık plastik. Ve onlarca toksik kimyasal içeriyor."
Tek Kullanımlık Plastikler Kaç Yılda Yok Oluyor?
EKAD raporunda tek kullanımlık plastikleri yaşamdan çıkarmanın mümkün olduğu, alternatifler tercih edilerek plastik kirliliğinin azaltabileceği ve doğanın korunabileceği belirtildi. Tek kullanımlık plastik ürünlerin doğadaki ömürleri ise şöyle sıralandı:
“Plastik poşet 20 yıl. Plastik çatal- bıçak 100 yıl üzeri. Plastik pipet 200 yıl. Plastik şişe 450 yıl. Sigara filtresi- izmarit 10 yıl. Plastik diş fırçası 500 yıl. Bebek bezi 500 yıl. Misina 600 yıl."
Plastik Üretimi Daha Da Artacak
Raporda ayrıca, ticari ölçekte 1940'lardan itibaren başlayan plastik üretiminin, 2016'da 330 milyon ton civarındayken günümüzde 380 milyon ton seviyesinde olduğu, 2039 yılına kadar da iki kat artarak 760 milyon tonu bulacağının öngörüldüğü ifade edildi. Kentleşme ve nüfus artışına bağlı artan tüketimin, doğaya bırakılan plastik atık miktarını hızla yükselttiği de kaydedilen raporda, mikro ve nanoplastik parçacıkların havaya, su kaynaklarına ve topraklara karıştığı belirtildi.
