Antalya'nın Alanya ilçesi, bir dönem Türkiye'nin en büyük ipek üretim merkezlerinden biriydi. Alanya'da 1980'lerden sonra gerileyen ipek böcekçiliğinin canlandırılması için 45 yıl sonra çalışma başlatıldı. Alanya Belediye Başkanı Osman Tarık Özçelik, önümüzdeki yıl kırsal bölgelerde 'çulfalık' denilen üretim tezgahları kuracaklarını ve kadınları üretime kazandıracaklarını açıkladı.
Alanya'da İpek Böcekçiliği 1980'lerde Düşüşe Geçti
İpek böcekçiliği günümüzde 60'tan fazla ülkede yapılıyor. Çin ve Hindistan toplam üretimin yüzde 80'ini karşılarken Türkiye'de 1500 yıllık geçmişi olan bu gelenek, Cumhuriyet döneminde açılan okullarla kurumsallaştı. Bir dönem Bursa'nın ardından en büyük üretim merkezi olan Antalya'nın Alanya ilçesinde ipek böcekçiliği, 1980'lerden sonra Çin ipeğinin ithalatıyla düşüşe geçti.
Alanya'da ipek dokuma geleneği ve koza çiçeği sanatıyla kültürel miras az da olsa yaşatılıyor. Alanya Belediyesi, Selçuklular Dönemi'nde sarayları süsleyen, Osmanlı'da Bursa ile birlikte en önemli merkezlerinden biri olduğu ipek böcekçiliğini ilçede yeniden canlandırmak için harekete geçti.
İpeğin 5 Bin Yıllık Serüveni
Alanya'da yürütülen projeleri aktaran Alanya Belediye Başkanı Osman Tarık Özçelik, hem kadim bir geleneğin yaşatıldığını hem de kadın emeğinin ekonomiye kazandırıldığını belirtti.
İpek böcekçiliğinin kayıtlı tarihinin 5 bin yıl öncesine dayandığını dile getiren Başkan Özçelik, dut ağacının yetiştiği her yerde bu faaliyetin yapıldığını hatırlatarak, "Bunların içerisinde Bursa var, Alanya var, Türkiye'nin çeşitli bölgeleri var. Alanya'da da 1938 yılı civarında İpekböceği Okulu'nun İçişleri Bakanlığı talimatıyla hayata geçmesi sonucunda Bursa'da olan üretim liderliği, Alanya'ya geçti. Türkiye'nin en büyük ipek üretim merkezi olduk ve büyük bir katma değer sağladık" açıklamasını yaptı.
Kadınlar Üretime Kazandırılacak
Hem kadınlara ekonomik katkı sağlamak hem de kültürün unutulmaması için çalıştıklarını da sözlerine ekleyen Özçelik, "2 personelimiz sürekli ipekten kuşaklar, kumaşlar dokuyor. Bunlardan gömlekler, şapkalar yapılmakta. Hatta 'bürümcük' dediğimiz özel kumaştan tişörtler de üretiyoruz. Geçmişte halkımız bunları kullanmaktaydı. Artık kooperatifçilik üzerinden bunları halkımıza yaymaya çalışıyoruz" dedi.
Çulfalık Tezgahlarla Köylere Yayılacak
Üretim için kullanılan tezgahlara 'çulfalık' denildiğini ve Alanya'da bu üretimi kendi marangozhanede başlattıklarını ifade eden Başkan Osman Tarık Özçelik şu bilgileri verdi:
"Önümüzdeki dönem içerisinde 15- 20 çulfalık ile köylerimizde ya da kuracağımız merkezlerde kadınların üretime katılmasını sağlayacağız" dedi. Başkan Özçelik, özellikle son yıllarda Koza Üretim Kooperatifi sayesinde görsellik yönünün de geliştiğini kaydederek, "Kozalardan yapılan çiçekler hem estetik hem de ekonomik açıdan ciddi gelir kaynağı durumuna geldi."
Alanya Bedesteni Yeniden Canlandı
Amaçlarının sanatı ve ipeği korumak aynı zamanda kırsal kalkınmaya destek olduğunu da belirten Özçelik, "Selçuklu mirası olan Alanya Kalesi içindeki bedesteni yeniden canlandırdık. Geçmişte atıl olan bu bölgeyi temizledik. Burada el üretimi yapan sanatçılarımıza destek veriyoruz. Cam işçiliği, yemeni, Alanya kabağı, deri işçiliği gibi faaliyetler yeniden canlandırıldı. Geçtiğimiz günlerde ipek sergimizi burada açtık" şeklinde konuştu.
Çulfalık Nedir?
Anadolu'da kullanılan eski terimlerden çulfalık, dokuma tezgahı anlamına geliyor. Eskiden özellikle evlerde bulunan ve el dokuması yapılan çulfalıkta; bez, kilim, çarşaf veya kumaş üretiliyordu. Eskiden pek çok Anadolu köyünde çulfalık bulunurdu. Kadınlar ve erkekler çulfalıklarda ev ihtiyacı için kumaş, kilim veya örtü dokurdu.
Alanya’nın Kadim Zanaati Bedesten'de! İpeğin İzinde Sergisi Açıldı
