Sarıkamış Harekatı, I. Dünya Savaşı’nda Osmanlı İmparatorluğu’nun Rus İmparatorluğu’na karşı düzenlediği ve büyük kayıplar verdiği bir askeri operasyondur. Sarıkamış Harekatı, 22 Aralık 1914’te başlamış ve 6 Ocak 1915’te sona ermiştir. Sarıkamış Harekatı’nın 109. yılında, şehitlerimizi rahmet ve minnetle anıyoruz.
Sarıkamış Harekatı Neden Yapıldı?
Sarıkamış Harekatı, Osmanlı İmparatorluğu’nun I. Dünya Savaşı’na girmesinden kısa bir süre sonra, Rus İmparatorluğu’na karşı bir taarruz planı olarak hazırlandı. Osmanlı İmparatorluğu, Rus İmparatorluğu’nun elinde bulunan Kars, Ardahan ve Batum gibi stratejik bölgeleri geri almayı ve Rusya’nın Kafkasya’daki ilerleyişini durdurmayı amaçlıyordu. Ayrıca, Osmanlı İmparatorluğu, Alman İmparatorluğu’nun müttefiki olarak, Rusya’nın Almanya’ya karşı cephe açmasını engellemeyi de hedefliyordu.
Sarıkamış Harekatı Nasıl Gerçekleşti?
Sarıkamış Harekatı, Osmanlı İmparatorluğu’nun 3. Ordusu tarafından yürütüldü. 3. Ordu, 9. ve 10. Kolordular ile 11. Kolordu’nun bir kısmından oluşuyordu. 3. Ordu’nun komutanı Hasan İzzet Paşa idi. Ancak, harekatın başlamasından kısa bir süre önce, Enver Paşa, 3. Ordu’nun komutasını ele geçirdi. Enver Paşa, Alman subaylarından aldığı destekle, Sarıkamış Harekatı’nı başlattı.
Sarıkamış Harekatı, 22 Aralık 1914’te başladı. 3. Ordu, Rus Kafkas Ordusu’na karşı üç koldan ilerlemeye başladı. 9. Kolordu, Bardız ve Oltu yönünde; 10. Kolordu, Sarıkamış yönünde; 11. Kolordu’nun bir kısmı ise Penek yönünde hareket etti. Ancak, 3. Ordu, karşılaştığı zorluklar nedeniyle planladığı hızda ilerleyemedi. Bu zorluklar arasında şunlar vardı:
- Hava koşulları: Sarıkamış Harekatı, kış mevsiminde ve yüksek rakımlı dağlık bir arazide gerçekleşti. 3. Ordu, kar fırtınası, tipi, soğuk ve don gibi ağır hava koşullarıyla mücadele etmek zorunda kaldı. 3. Ordu’nun askerleri, yeterli kışlık giysi ve yiyecek olmadan, saatlerce yürümek zorunda kaldı. Birçok asker, donarak veya hastalanarak hayatını kaybetti.
- Lojistik sorunlar: 3. Ordu, ilerledikçe, geri hattıyla olan bağlantısını kaybetti. 3. Ordu’nun askerleri, cephane, yiyecek, ilaç, yakıt ve diğer malzemelerden yoksun kaldı. 3. Ordu, ayrıca, Rusların tahrip ettiği yollar, köprüler ve demiryolları nedeniyle de ilerlemekte zorlandı.
- Taktik hatalar: 3. Ordu, Rus Kafkas Ordusu’na karşı üç koldan ilerlerken, aralarında büyük mesafeler bıraktı. Bu da, 3. Ordu’nun birliklerinin birbirleriyle koordinasyonunu ve desteklenmesini zorlaştırdı. Ayrıca, 3. Ordu, Rus Kafkas Ordusu’nun gücünü ve konumunu doğru olarak tespit edemedi. 3. Ordu, Rus Kafkas Ordusu’nun geri çekildiğini sanarak, onları takip etmeye çalıştı. Ancak, bu bir tuzaktı. Rus Kafkas Ordusu, 3. Ordu’nun birliklerini Sarıkamış’ta kuşattı ve ağır kayıplar verdirdi.
Sarıkamış Harekatı’nın Sonuçları Nelerdir?
Sarıkamış Harekatı, Osmanlı İmparatorluğu için büyük bir felaket oldu. 3. Ordu, Sarıkamış Harekatı’nda yaklaşık 60 bin şehit verdi. Bu şehitlerin çoğu, donarak veya hastalanarak öldü. 3. Ordu, mevcudunun yüzde 80’ini kaybetti. Sarıkamış Harekatı, Osmanlı İmparatorluğu’nun Kafkasya Cephesi’ndeki gücünü büyük ölçüde zayıflattı. Sarıkamış Harekatı, ayrıca, Enver Paşa’nın prestijini de sarsarak, Osmanlı İmparatorluğu’nun siyasi ve askeri yönetiminde krizlere yol açtı.
Sarıkamış Harekatı, Rus İmparatorluğu için ise bir zafer oldu. Rus Kafkas Ordusu, Osmanlı İmparatorluğu’nun taarruzunu püskürttü ve Kafkasya’daki üstünlüğünü korudu.
