Nöroloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Dr. Emir Ruşen, mavi ışığın insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini vurgulayarak, özellikle akşam ve gece geç saatlerde cep telefonu, tablet ve bilgisayar kullanımının sirkadiyen ritim bozukluğuna yol açabileceğini belirtti.
Bu konuda yapılan uyarılarda, güneşten alınan sağlıklı mavi ışığın uyku düzenini düzenlemede kritik bir rol oynadığına dikkat çekildi. Ayrıca, elektromanyetik yayıcı özellik gösteren ve kısa dalga boylu ışıklar yayan cihazların, özellikle tablet, akıllı telefon ve bilgisayar gibi elektronik cihazların uzun süreli kullanımının ciddi zararlı etkilere neden olabileceği ifade edildi.
'Baş Ağrılarında Artış Gözlemleniyor'
Dr. Emir Ruşen, zararlı mavi ışığın etkilerini anlatarak, özellikle uyku-uyanıklık dengesinin bozulmasının başta olmak üzere bir dizi olumsuz etkiye yol açtığını ifade etti. Bu etkiler arasında gece tam uykuya dalınamaması, sabah yorgun uyanma, gün içinde sinirlilik, yorgunluk ve dikkat dağınıklığının yer aldığını belirtti. Ayrıca, son yıllarda baş ağrılarında önemli bir artış gözlemlendiğini kaydeden Dr. Ruşen, bu baş ağrılarının toksik ve zararlı mavi ışığa maruz kalmanın bir sonucu olduğunu vurguladı.
Mavi Işık, Hücre Fonksiyonlarını Bozuyor
Dr. Ruşen, mavi ışığın mitokondriyalarda ciddi fonksiyon bozukluğuna neden olduğunu belirterek, bu durumun vücuttaki organlarda, özellikle de beyin ve kalpte, ciddi sorunlara yol açtığını ifade etti. Mitokondriyaların yavaş çalıştığı veya tam enerji üretemediği durumlarda dikkat dağınıklıkları, huzursuzluk, gerginlik ve sinirlilik gibi semptomlarla karşılaşılabileceğini söyledi. Ayrıca, uzun süre toksik mavi ışığa maruz kalan bireylerde baş ağrısı gibi birçok nörolojik hastalığın ortaya çıkabileceği bilgisini paylaştı.
'Güneş Işığını İhmal Etmeyin'
Dr. Ruşen, toksik mavi ışığa maruziyeti azaltmak için öncelikle mavi ışık yayan cihazların kullanımını sınırlamayı önerdi. Kullanım süresi kısaltılamıyorsa, özellikle çalışanlar için elektronik cihazlara takılan filtrelerin kullanılmasını tavsiye etti. Ailelere de çocukların bu mavi ışığa maruz kalma etkileri konusunda dikkatli olmaları gerektiğini hatırlatan Dr. Ruşen, göz ve görme bozukluklarına ek olarak çocuklarda dikkat dağınıklıkları, ajitasyonlar, huzursuzluk ve konsantrasyon güçlüğü gibi sorunlarla karşılaşılabileceğini belirtti. Dr. Ruşen, günlük yaşamda güneş ışığına maruz kalmaya da özen gösterilmesini, öğlen saatlerinde yarım saat kadar güneşe çıkmanın sağlıklı mavi ışık almanın bir yolu olduğunu vurguladı.
Sirkadiyen Ritim Nedir?
Sirkadiyen ritim, uykuya dalma, uykudan uyanma ve gün içindeki uyanıklık durumunu etkileyen bir dizi fizyolojik sistemi içerir. Vücut ısısı, melatonin salgılanması, kandaki kortizol düzeyi ve iştah gibi temel fonksiyonlarla yakından ilişkilidir. Gece uykunun başlaması, karanlığın artmasıyla birlikte, gün boyunca biriken uyku maddesi ve melatonin salgısının artmasıyla belirlenir. Gece uykunun ilk yarısından sonra, bu maddelerin azalmaya başlaması ve melatonin salgısının düşmesi, gözdeki retina tabakasındaki ışığı algılayan reseptörlerin aydınlığın ortaya çıkmasıyla uyarılmasıyla sabah uyanma sürecini başlatır. Sirkadiyen ritim, 24 saatlik bir döngü içinde düzenli bir şekilde devam eder. Bu ritmi etkileyen faktörler arasında gece ve gündüz saatleri, bireyin biyolojik saati, genetik farklılıklar, fiziksel aktiviteler, çalışma saatleri, sosyal yaşam ve diğer çevresel faktörler bulunmaktadır.
Sirkadiyen Ritim Bozukluğu Nedir? Etkileri Neler?
Sirkadiyen ritim bozukluğu, açıklanamayan uykusuzluk veya aşırı uyuma gibi önemli sorunlara neden olan bir durumdur. Bu bozukluk, gece uykuya dalma ve devam etme konusunda zorluklar, sabah erken uyanma gibi uykusuzluk belirtileri ve buna bağlı olarak gündüz aşırı uyuma, iş performansında azalma, konsantrasyon bozukluğu, depresyon, okul ve iş başarısında azalma, iş ve trafik kazalarında artış gibi ciddi sonuçlara yol açar.
Sirkadiyen ritim bozulduğunda, biyolojik saatimizin düzensizleşmesiyle birlikte bu etkiler ortaya çıkar. Bireyin günlük yaşamındaki rutinler, çalışma saatleri ve sosyal etkileşimler, sirkadiyen ritmin sağlıklı devam etmesini etkileyen faktörlerdir. Bu nedenle, bu ritmi korumak ve düzenli bir uyku alışkanlığı geliştirmek, genel sağlık ve yaşam kalitesi açısından büyük önem taşır.
