Beyoğlu'nda devam eden okul inşaatında bulunan 30 havan topu, tarihi Sütlüce Baruthanesi alanında ortaya çıktı. Bu alanda, Cumhuriyet'in ilk yıllarında Nuri Killigil'in silah fabrikasına ev sahipliği yapıldı. Topların, silah fabrikasından kaldığı değerlendirilirken, inşaat çalışmaları sırasında Nuri Paşa'nın hikayesi de gün yüzüne çıktı. Tarihçi Zafer Bilgi, Nuri Paşa'nın Filistinli direnişçilere destek verdiğini ve silah üretiminde önemli bir rol oynadığını belirtti. Fabrikanın ansızın infilak etmesiyle birlikte, 28 çalışanın da hayatını kaybettiği ifade edildi.
Nuri Paşa'nın Hayatı ve Başarıları
Nuri Paşa, Osmanlı Cihan Devleti'nin Birinci Dünya Savaşı'na girmesiyle "padişah yaverliği" rütbesi verilen bir askerdi. Enver Paşa'nın kardeşi olan Nuri Paşa, Kafkas İslam Ordusu'nun kurulmasında önemli bir rol oynadı. Azerbaycan ve Dağıstan'a yardım talepleri üzerine bu ordunun komutanlığına getirildi. Bakü'nün kurtuluşunda önemli bir rol oynayan Nuri Paşa, "Bakü Fatihi" olarak anıldı. İstiklal Savaşı'nda Sarıkamış'ın kurtarılmasına katkı sağlayan Nuri Paşa, 1929 yılında İstiklal Madalyası'na layık görüldü. Ayrıca, Türkiye'nin ilk 9 milimetrelik silahını üreten ve savunma sanayisine önemli katkılar sağlayan biri olarak da bilinir.
Silah Sanayisindeki Girişimleri
Nuri Paşa, savunma sanayisindeki ilk deneyimlerini Ruslardan kalan cephaneleri onararak kazandı. Daha sonra Sütlüce'de bir fabrika satın alarak silah ve cephane üretimine başladı. Türkiye'nin ilk 9 milimetrelik silahını seri üretime geçiren Nuri Paşa, çeşitli silah tasarımlarıyla da ön plana çıktı. Fabrikasında top, havan, uçaksavar mermisi ve tapa gibi ürünlerin yanı sıra uçak bombaları da üretti. Bu çalışmalarıyla Türk ordusunun ateş gücünün artırılmasına katkı sağladı.
Mirası ve Anısının Yaşatılması
Nuri Paşa'nın ölümüyle birlikte, Türk savunma sanayisi büyük bir kayıp yaşadı. Ancak, onun girişimci ruhu ve milli savunma anlayışı bugün hala hatırlanıyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Nuri Paşa'nın şüpheli bir yangında hayatını kaybettiğini belirtirken, onun savunma sanayisine olan katkılarını vurguladı. Nuri Paşa'nın girişimciliği ve vatanseverliği, Türkiye'nin savunma sanayisinin gelişiminde önemli bir rol oynamıştır.
Nuri Paşa'nın Mirası ve Bugünkü Etkisi
Nuri Paşa'nın savunma sanayisindeki girişimleri, Türkiye'nin bugünkü savunma sanayiine olan katkılarının temelini oluşturmuştur. Onun öncülüğünde atılan adımlar, Türk savunma sanayisinin gelişimine büyük bir ivme kazandırmıştır. Nuri Paşa'nın anısı, Türk milletinin gönlünde ölümsüzleşmiş ve savunma sanayisinin kahramanları arasında yerini almıştır.
