Anayasa Mahkemesi, Türk Medeni Kanunu’nun 187. Maddesinde geçen “Kadın, evlenmekle kocasının soyadını alır; ancak evlendirme memuruna veya daha sonra nüfus idaresine yapacağı yazılı başvuruyla kocasının soyadı önünde önceki soyadını da kullanabilir. Daha önce iki soyadı kullanan kadın, bu haktan sadece bir soyadı için yararlanabilir.” hükmünü İstanbul 8. Aile Mahkemesi’nin başvurusu üzerine iptal etti.
İstanbul 8. Aile Mahkemesi, Anayasa Mahkemesi’ne yaptığı başvuruda “Erkeğin doğumla kazandığı soyadını ömrü boyunca kullanması mümkünken, aynı hakkın kadına tanınmamasının eşitlik ilkesi ile bağdaşmadığı…” gerekçesiyle hükmün iptalini talep etti.
Anayasa Mahkemesi yaptığı değerlendirme sonucunda 187. Maddenin; “Erkek, evlenmeden önceki soyadını evlendikten sonra da tek başına kullanabildiği halde, kuralla kadının evlenmeden önceki soyadını evlendikten sonra ancak kocasının soyadının önünde kullanabileceği öngörüldüğünden karşılaştırmaya müsait şekilde benzer durumda olan eşler arasında cinsiyet temelinde farklı muamelenin yapıldığı açıktır…
… Ortak soyadının aile bağlarını korumanın zorunlu olduğunun, bu manada eşlerin ortak soyadı taşımamaları halinde aile bağlarının hiçbir şekilde korunamayacağının söylenmesi de zordur… Evlenmeden önceki soyadının, evlendikten sonra da tek başına kullanılması bağlamında kadın ve erkek arasında kuralla öngörülen farklı muamelenin nesnel ve makul bir temele dayanmaması sebebiyle eşitlik ilkesini ihlal ettiği sonucuna ulaşılmıştır.” gerekçesiyle iptaline oyçokluğu ile karar verdi. Türk kadınları artık, doğumla kazandığı soyadını dava açmalarına gerek kalmaksızın evlendikten sonra da kullanmaya devam edebilecek.
1998 yılında kaleme aldığı “Kadının Soyadı” konulu yüksek lisans tezi ile bu hakkın kazanılmasında öncü isimlerden olan İstanbul Kadın Kuruluşları Birliği Koordinatörü Nazan Moroğlu da kararı sosyal medyadan paylaşarak “Kadın erkek eşitliği yolunda önemli bir kazanım.” değerlendirmesini yaptı.
Anayasa Mahkemesi, Medeni Kanunun
— Nazan Moroğlu (@nznmor) April 27, 2023
“KADININ SOYADI” kuralını
EŞİTLİĞE AYKIRILIK nedeniyle İPTAL ETTİ. https://t.co/q4Dipgoe6n
Kadın erkek eşitliği yolunda önemli bir kazanım.
Bkz.Kadın Soyadı, 1998, Kadın Hukukunda ilk yüksek lisans tezi. pic.twitter.com/QSksJF2aUq
Kararın iptali Resmi Gazete’de yayınlanmasının ardından dokuz ay sonra yürürlüğe girecek.
CENGİZ SAVAŞERİ
