İstanbul Planlama Ajansı (İPA) tarafından hazırlanan rapor, Kasım 2023 tarihli verilere göre İstanbul'da konut satış fiyatlarının son bir yıl içerisinde yüzde 84,14, kira fiyatlarının ise yüzde 75,56 artış gösterdiğini ortaya koydu. Bu çarpıcı artışlar, özellikle orta ve düşük gelir grupları için konut sahibi olma veya kiralık konut bulma konusunda zorlukları beraberinde getirdi.
Kira Fiyatları Dünya Genelinde Artarken İstanbul Farkını Ortaya Koyuyor
Raporda, pandeminin etkisiyle dünya genelinde kira fiyatlarının 2020 ile 2022 arasında artış gösterdiği vurgulanarak, bu artışın dünya genelinde ortalama 1,6 kat iken, İstanbul'da bu oranın 5,2 kat olduğuna dikkat çekildi.
Son Dört Yılda En Fazla Artış Gösteren İlçeler:
- Üsküdar: Yüzde 961
- Kağıthane: Yüzde 954
- Beykoz: Yüzde 889
- Başakşehir: Yüzde 879
- Küçükçekmece: Yüzde 861
- Eyüpsultan: Yüzde 804
Asgari Ücret ve Kira Fiyatları Arasındaki Dengesizlik
Raporda, asgari ücret zamlarının kira fiyatlarındaki artışa yetişemediği ve bu durumun özellikle düşük gelir gruplarını zorladığı belirtiliyor. Hane halklarının konut harcamalarına ayrılan bütçenin yüzde 30'unun altında olması, ödenebilir konutların kritik bir öneme sahip olduğuna işaret ediyor.
Konut Kredilerinden Yararlanma Oranı ve Finansal Yatırım Eğilimi
Raporda, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre ortalama hane halkı gelirinin 2023 yılında yaklaşık 13 bin TL olduğu belirtiliyor. Ancak, konut kredilerinden yararlanabilenlerin sadece toplumun en üst yüzde 5'i olduğu ifade ediliyor. Bu durum, konutların sadece bir barınma aracı olmaktan çıkarak finansal bir yatırım aracına dönüşmesine neden oluyor.
Raporda, konut maliyetlerinin gelir seviyeleriyle uyumsuzluğu vurgulanarak, özellikle orta ve düşük gelirli ailelere yönelik uygun konut politikalarının önemine dikkat çekiliyor. Ayrıca, kira artışlarının kontrol altına alınması ve çeşitli gelir gruplarına hitap eden konut projelerinin desteklenmesi gerektiği vurgulanıyor.
