İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi, 12 Haziran Dünya Çocuk İşçiliğiyle Mücadele Günü kapsamında 2013-2024 yılları Çocuk İşçiler İş Cinayetleri Raporu’nu açıkladı. Raporda, son 11 yılda en az 695 çocuk işçinin hayatını kaybettiği belirtildi. Ayrıca, Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM) aracılığıyla devlet eliyle çocukların işçileştirildiği ifade edildi.
Çocuk İşçi Ölümleri Artıyor
Raporda her yıl en az 60-70 çocuk işçinin iş cinayetlerine kurban gittiği belirtilirken, MESEM'in çocuk işçi sayısını artıran bir proje olduğu vurgulandı.
“MESEM, Patronlara Finansman Sağlıyor”
2024'te maaşsız çalıştırılan öğrenci-işçiler için patronlara 1 milyar 698 milyon TL ödendiği kaydedildi. Son üç yılda MESEM programlarına aktarılan kamu kaynağının 15 milyar TL'ye yaklaştığına dikkat çekildi. 6111 ve 7103 nolu teşvik şartlarının zorlaşması üzerine patronların yeni finansman arayışında olduğu belirtilen raporda, “ustalık telafi programı”yla 2023'te programa başvuran patronların sayısının 1 milyonu geçtiği ve aylık ödemenin yaklaşık 4,2 milyar TL olduğu kaydedildi.
“383 Çocuk İşçi, Tarım ve Orman Sektöründe İş Cinayetine Kurban Gitti”
Son 11 yıl içinde en az 695 çocuk işçi hayatını kaybetti. Çocuk işçi ölümlerinin iş kollarına göre sınıflandırıldığı raporda, 383 çocuk işçinin tarım ve orman iş kolunda hayatını kaybettiği belirtildi. Raporda şu ifadeler yer aldı:
"İstihdama göre, çocuk işçi ölümlerinin yüzde 78’ini ücretliler oluşturuyor. Geçmiş yıllarda çocuk işçilerde ücretli çalışanların oranı daha düşüktü. Ancak giderek ücretlilerin oranı artıyor. Bu durum işçileştirmenin 18 yaş altına doğru hızla genişlediğinin bir göstergesidir. Sektörel dağılıma baktığımızda çocuk işçi ölümlerinin yüzde 55’ini tarım, yüzde 20’sini sanayi, yüzde 14’ünü hizmetler ve yüzde 11’ini inşaat oluşturuyor. Son yıllarda dikkat çekilmesi gereken iş kolu 'konaklama.' Son beş yıldır (motokurye mesleğinin artışıyla birlikte) bu iş kolunda yaşanan kitlesel işçileşmenin bir sonucu olarak çocuk işçi ölümleri artıyor."
Çocuk İşçi Ölümlerinin Nedeni En Çok Trafik ve Servis Kazaları
Raporda, son 11 yılda çocuk işçi cinayetlerinin nedenlerine ilişkin şu tespitler yer aldı:
"Trafik ve servis kazaları en çok çocuk işçi ölüm nedeni olup toplamda 193 çocuk işçi ölümü gerçekleşmiştir. Mevsimlik tarım işçisi olan çocuklar tıka basa dolu minibüslerde, traktör kasalarında veya açık kasa kamyonetlerde yapılan kazalarda yollara savrulmaktadır. Buna ek olarak, son dönemde zaman baskısı altında sipariş götürürken kaybettiğimiz motokurye çocukları da eklemek gerekmektedir."
Türkiye’de Çocuk İşçilik 4 ila 8 Yaş Aralığında Başlıyor
Raporda, çocuk işçi ölümlerinin en fazla 12-17 yaş aralığında olduğu belirtilirken, "4 yaşında 5 çocuk, 5 yaşında 5 çocuk, 6 yaşında 5 çocuk, 7 yaşında 7 çocuk, 8 yaşında 14 çocuk, 9 yaşında 13 çocuk, 10 yaşında 25 çocuk, 11 yaşında 16 çocuk, 12 yaşında 37 çocuk, 13 yaşında 46 çocuk, 14 yaşında 67 çocuk, 15 yaşında 103 çocuk, 16 yaşında 132 çocuk ve 17 yaşında 220 çocuk işçi çalışırken hayatını kaybetti" denildi. Raporda şu değerlendirmelere yer verildi:
"Türkiye’de çocuk işçilik 4 ila 8 yaş aralığında başlıyor. Tarımda toplayıcılık, çobanlık ve mevsimlik tarım işçiliği yapan; sokakta mendil satan, cam silen çocuklar var. Ancak mevsimlik tarım işçisi ve sokakta çalışan çocukların sayısında 8 yaşından itibaren ciddi bir artış var. 10-12 yaşlarda tekstil ve metalde çalışan çocukları görüyoruz. 13-14 yaşlarından itibaren tarım, inşaat, sanayi ve hizmetlerde çalışan çocukların sayıları yüz binlere ulaşıyor; 15-17 yaş grubunda ise tarım başta olmak üzere konaklama, ticaret, inşaat, metal, tekstil ve gıda gibi iş kollarında çalışan milyonu aşkın çocuk işçi var."
Son 11 Yılda 99 Kız ve 596 Erkek Çocuk İşçi Hayatını Kaybetti
Son 11 yılda hayatını kaybeden çocuk işçilerin cinsiyete göre dağılımı şu şekildedir: 99 kız ve 596 erkek çocuk işçi çalışırken hayatını kaybetti. Ölen kız çocuklarının büyük çoğunluğunun tarım, tekstil ve genel işler iş kolunda olduğu belirtildi.
2013-2024 yılları arasında, 71’i Suriyeli, 6’sı Afganistanlı, 1’i Iraklı, 1’i İranlı, 1’i Türkmenistanlı olmak üzere 80 göçmen çocuk işçi hayatını kaybetti. Göçmen çocuk işçi ölümleri, mevsimlik tarım, gıda-tekstil-metal gibi sanayi iş kolları, inşaat ve genel işler iş kollarında yoğunlaşıyor.
2013-2024 yıllarında Türkiye’nin 77 şehrinde çocuk iş cinayeti tespit edildi. Çocuk işçi cinayetlerinin şehirlere göre dağılımında ise; Şanlıurfa’da 52 çocuk işçinin çoğu tarım iş kolunda, Gaziantep’te 40 çocuk işçi tarımda, sanayide ve özellikle tekstilde, İstanbul’da 40 çocuk işçi metal başta olmak üzere sanayide, inşaatta, motokurye ve sokakta, Adana’da 36 çocuk işçi ise tarım, sanayi, inşaat iş kolunda hayatını kaybetti.
