Avrupa Komisyonu, 2024 Türkiye Raporu’nda, Türkiye’nin hukukun üstünlüğü ve temel haklar konularında ilerleme kaydetmediğini belirtti. Raporda, önceki yıllarda da dile getirilen yargı bağımsızlığı, ifade özgürlüğü ve insan hakları konularındaki eksikliklerin sürdüğü ifade edilerek, özellikle yargı sistemi üzerindeki baskıların yargının bağımsızlığına zarar verdiği vurgulandı. Komisyon, yargı reform paketlerinin uygulanmasına rağmen yargı işleyişindeki temel eksikliklerin devam ettiğini belirtti.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi İşlevsel Değil
Raporda, Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin yasama ve denetleme işlevlerini zayıflattığı ifade edilerek, sistemin "hükümetten hesap sorulmasını sağlayacak mekanizmalardan yoksun" olduğu eleştirisi yapıldı. Ayrıca, kamu kurumlarının çoğunun Cumhurbaşkanlığı’na bağlı olması ve kamu yönetiminin politize edilmesi de demokratik işleyişi zayıflatan unsurlar olarak gösterildi.
Yolsuzlukla Mücadelede Önlemler Alınması Gerekiyor
Yolsuzlukla mücadele konusunda Türkiye’nin, Avrupa Konseyi Yolsuzluğa Karşı Devletler Grubu (GRECO) tavsiyelerini ve BM Yolsuzlukla Mücadele Sözleşmesi uyarınca gerekli önlemleri almadığı raporda belirtildi. Rapora göre, yolsuzlukla mücadele alanında kurumların bağımsızlığını sağlamak ve şeffaflıkla hesap verebilirliği artırmak adına düzenlemelere gidilmesi gerektiği belirtildi.
İnsan Hakları ve İfade Özgürlüğünde Gerileme Yaşanıyor
İfade özgürlüğü ve insan hakları konularında Türkiye’deki durumun iyileşmediği vurgulanan raporda, gazeteciler, akademisyenler ve insan hakları savunucularının hâlâ terörizm destekçiliği iddiasıyla yargılandığına dikkat çekildi. Özellikle, ifade özgürlüğünün ulusal güvenlik ve terörle mücadele kanunlarıyla sınırlanmasının Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ile uyumlu olmadığı belirtildi.
Ekonomik ve Ticari İlişkilerde İlerleme Sınırlı
Raporda, Türkiye’nin piyasa ekonomisi alanında ilerleme kaydettiği, ancak kamu ihaleleri ve ticari engellerin kaldırılması gibi konularda AB müktesebatına uyum sağlamadığı belirtildi. Türkiye'nin Gümrük Birliği anlaşması kapsamındaki bazı yükümlülüklerini yerine getirmediği ve AB’nin gri listesinden çıkmak için önemli adımlar attığı ifade edildi.
AB ile Uyumluluk Zorlaşıyor
Türkiye’nin AB’nin Rusya’ya yönelik yaptırımlarına uyum göstermemesi ve Hamas ile ilişkilerde farklı bir çizgi izlemesi, Türkiye’nin AB ile dış politika uyumunu zorlaştıran etmenler arasında gösterildi. Bununla birlikte Türkiye’nin, 360 derece stratejik bakış açısını koruyarak Afrika, Asya ve Körfez ülkeleri ile ilişkilerini güçlendirdiği vurgulandı.
Türkiye’nin Güvenlik Politikasında Önlemler Arttı
Raporda, Türkiye'nin 3,6 milyon mülteciye ev sahipliği yapmaya devam etmesi olumlu bir gelişme olarak değerlendirilirken, İran sınırının güvenlik önlemlerinin artırıldığı ifade edildi. Türkiye’nin, AB’nin ortak güvenlik misyonlarına katkı sağladığı ancak AB'nin Rusya’ya yönelik politikalarına tam uyum sağlamadığı vurgulandı.
