Bugünü Dünden Okumak

  • Ziya Nur Sezen

    Ziya Nur Sezen Yazı Arşivi
    13 Ocak 2020 /   325 Okunma

    Bugünü Dünden Okumak

    Dün Çalışan Gazeteciler Günü idi. Hepimiz yüzyüze, telefonla ya da sosyal medyadan birbirimizi kutladık. Ülkeyi yönetenler de, çok samimi olmadığı hissedilen birer mesajla, biz gazetecileri kutladılar.

    Ama bunların hiç biri, gazetecilik mesleğinin üstündeki gölgeyi, gazetecilere uygulanan baskıları, hapiste yatan ya da henüz içeri girmemiş olsalar da haklarında davalar süren gazetecilerin dramlarını unutturamıyor.

    Oysa dünyada gazetecilik mesleği, bağımsız bir beyin ve kalemle yapılan bir iş. Bu nedenle de gazeteciler dünyada son derece saygın bir yere sahipler. Tabii uygarlık sıralamasında önde gelen ülkeler bunlar. Biz ve bize benzeyen, uygarlık sıralamasında ne yazık ki alt sıralarda bulunan ülkelerde ise????

    Yıllar boyu gazeteciler ülkemizde de saygı gören birer kişi olarak, özgürce yazıp çizsinler diye meslek kuruluşları çaba gösterdiler. Kavgalar verildi. Ancak ne yazık ki, özellikle 1950 yılından, 1960 yılına kadar gazeteciler ve gazeteler üzerinde gittikçe artan bir baskı ortamı yaratan siyasi iktidar, bugünlerin de habercisi oldu.

    1960 yılı sonrasında meslek kuruluşları çalışanlara bir miktar sahip çıksa da, tam demokratik bir ortam asla bu meslek sahipleri için sağlanamadı.

    Bugün mesleğini icra ederken siyasi baskı altında olan, tuhaf davalarla mesleğini yapmaktan uzaklaştırılan gazeteciler için bugünlerin habercisi 1950’li yıllar oldu dedik ya, bakalım o günlerde neler olmuş ve bugün için bunlar ne anlama geliyor. Yani bugün ne kadar düne benziyor?

    Şimdi size kronolojik bir liste sunuyorum. Bu çalışmayı Tarihçi, yazar sayın Turan Akıncı yapmış. Aslında 1950-60 arasının siyasi kronolojisi bu çalışma.Ben bu listeden sadece mesleğimizi ilgilendirenleri alıp, buraya ekliyorum.

    1950 seçimleri 14 Mayıs’ta yapılıyor. DP 408, CHP 69 sandalye kazanıyor TBMM’de.

    8 Mart 1954 - Basını sıkı kontrol altına alan ve basın suçlarına yönelik cezaları yükselten Basın Kanunu kabul edildi. Hakaret suçuyla yargılananlara iddialarını mahkemede ispat hakkı tanınması isteği reddedildi.
    2 Mayıs 1954 -  GENEL SEÇİMLER YAPILDI.
    Oyların %57,6’sını alan Demokrat Parti 503 sandalye kazanırken, %35,4 oy alan CHP sadece 31 milletvekili çıkarabildi.
    7 Ağustos 1954- Millet gazetesi sahibi Fuat Arna, Adnan Menderes’e hakaret ettiği için tutuklandı.
    18 Ağustos 1954- Millet gazetesi yazarı Nurettin Ardıçoğlu ile yazı işleri müdürü Hüsnü Söylemezoğlu gazetede çıkan bir yazıdan dolayı 7’şer ay hapis cezasına çarptırıldılar.
    23 Eylül 1954 - Hüseyin Cahit Yalçın, Cemal Sağlam, İbrahim Cüceoğlu hapis cezası aldılar.
    1 Aralık 1954 - Hüseyin Cahit Yalçın, Hükümetin hakaret ettiği gerekçesiyle. 26 ay hapse mahkûm edildi ve 79 yaşında hapse girdi.
    20 Mayıs 1955 - Akis dergisi yazı işleri müdürü Cüneyt Arcayürek tutuklandı.
    23 Haziran 1955 - Hükümete muhalif Akis Dergisi’nin yazı işleri müdürü Cüneyt Arcayürek “Hükümetin nüfuzunu kıracak neşriyat yapması ve bu suçu işlemekte devam etmesi ihtimalinin bulunması” gerekçesiyle 6 ay hapis cezasına çarptırıldı.
    5 Eylül 1955 - Ekspres Gazetesi’nde Atatürk’ün Selanik’teki evine bomba atıldığı haberi yayınlandı.
    6 Eylül 1955 - Atatürk’ün evine bomba atıldığı haberi üzerine, çok önceden planlanan gösteriler, kısa zamanda Rum vatandaşların işyeri ve evlerine yönelik yağmaya dönüştü.
    7 Eylül 1955 -  Hükümet bu olayları muhaliflerinin üzerine yıkmak, onlardan da kurtulmak amacıyla olayları komünistler tezgahladı söylemiyle İdam talebiyle yargılanması öngörülen bu kişiler arasında Aziz Nesin, Kemal Tahir, Dr. Can Boratav, Asım Besirci, Hasan İzzettin Dinamo da bulunuyordu.
    16 Eylül 1955 - Sabah Postası gazetesi kapatıldı yazı işleri müdürü Orhan Rahmi Gökçe tutuklandı.
    19 Eylül 1955 - Muhalif yayınlarından dolayı Ankara’da Ulus Gazetesi süresiz kapatıldı.
    15 Ekim 1955 – ISPAT HAKKI KALDIRILDI. Siyasiler hakkında bir iddia ileri sürenler hakaret suçuyla yargılanıp mahkûm olmaktaydılar. Yargılanan kişinin ispat hakkı kaldırıldı.
    8 Şubat 1956 - Ekonomik sıkıntılar nedeniyle gazetelerin sayfaları 6’ya indirildi.
    2 Mart 1956 -Cumhurbaşkanına hakaretten gazeteci Şinasi Nahit Berker 1 yıl hapse mahkûm oldu
    11 Mayıs 1957 - Gazeteci Nusret Safa Coşkun ve Rıfat Ekinci birer yıl hapse mahkûm oldular.
    6 Temmuz 1957 - Hükümet, İstanbul Gazeteciler Sendikası’nı bir süre için kapattı.
    27 Ekim 1957 - GENEL SEÇİMLER YAPILDI.
    Oyların % 47,9’unu alan DP 424,  % 41,1’ini alan CHP: 178. Toplam 610 milletvekili seçildi.
    29 Ekim 1957 - Seçim günü Mersin’de bir CHP’linin öldürülmesi olayına yayın yasağı konuldu.
    21 Eylül 1958 - Başbakan Menderes, CHP’nin parti olmadığını, İsmet İnönü’nün siyaseti bırakması gerektiğini, basının istediğini yazamayacağını söyledi
    12 Ekim 1958 - Başbakan Adnan Menderes yurttaşlara muhalefetin kin ve husumet cephesine karşı bir “ Vatan Cephesi “kurmaları çağrısında bulundu. Vatan Cephesine katılanların ismi saatlerce radyolarda okunurdu.
    19 Ekim 1958 - Başbakan Menderes, Said-i Nursî’nin yaşadığı Emirdağ’da Nurcular tarafından hilafet ve saltanatı temsil eden iki tuğralı, yeşil bayrak açılarak karşılandı.  Menderes Risale-i Nurların ilk kez serbestçe basılması için talimat vermiş ve kâğıt tahsisi yaptı.
    30 Kasım 1958 - DP hükümeti Adalet Bakanı Esat Budakoğlu açıkladı.İlk sekiz yıllık hükümet dönemi içerisinde 811 gazeteciye toplam 57 yıl hapis cezası verilmiş olduğunu açıkladı.
    12 Nisan 1960- DP Grubu yayımladığı bildiri ile CHP’yi silahlı ve tertipli ayaklanmalar hazırlamakla, bir kısım basını da bunu yalan ve çarpıtılmış haberlerle desteklemekle suçladı.


Yorum Yap